ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ ΤΥΡΑΝΝΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. ΑΡΧΑΙΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ Ε.Μ.,Μ.Λ., Σ.Μ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Κατά την Αρχαϊκή (εποχή / περίοδο) ο αθηναϊκός κόσμος υπέστη αρκετές μεταβολές στα επικρατέστερα πολιτεύματα. Ένα από αυτά αποτελούσε το ολιγαρχικό. Ολιγαρχία λέγεται το πολίτευμα στο οποίο η πολιτική εξουσία ασκείται από ένα μικρό τμήμα της κοινωνίας (www.wikipedia.gr). Αποτελούσε το επικρατές πολίτευμα πριν από αυτό των τυράννων στην Αρχαϊκή εποχή. Η επικράτηση των ολίγων δεν έδωσε λύση στα προβλήματα του πλήθους. Οι αντιθέσεις διατηρήθηκαν και σε ορισμένες περιπτώσεις υποδαυλίστηκαν από πρόσωπα που ήθελαν να εκμεταλλευτούν τις κοινωνικές αναταραχές για να επιβάλουν τη δική τους εξουσία. Τέτοια πρόσωπα συνήθως ήταν ευγενείς που είχαν αναδειχθεί ηγέτες των κατώτερων κοινωνικών ομάδων με την υποστήριξη των οποίων κατόρθωναν να καταλάβουν την εξουσία. Η προσωπική εξουσία που επέβαλλαν ονομάζεται τυραννίδα. (Αρχαία Ιστορία, Α’ Λυκείου, σελ.93). Το τυραννικό καθεστώς της Αθήνας αποτελούταν από Τριάντα άτομα τα οποία έγιναν γνωστά ως Τριάκοντα τύραννοι. Τον τρόπο αυτό διακυβέρνησης επέβαλε στους Αθηναίους ο Σπαρτιάτης στρατηγός Λύσανδρος μετά την κατάληψη της πόλης, την οποία διαπραγματεύτηκε ένας από τους μελλοντικούς τυράννους, ο Θηραμένης. Η Εκκλησία του Δήμου προέβαλε αντίσταση, ωστόσο με τη βοήθεια μιας σπαρτιατικής φρουράς που εγκαταστάθηκε στην πόλη οι Τριάκοντα, με τον Κριτία επικεφαλής, εγκαθίδρυσαν ένα καθεστώς τρόμου, το οποίο επέτρεπε μόνο σε 3.000 άτομα να έχουν πολιτικά δικαιώματα, μέλη της δικής τους παράταξης. Οι αντίπαλοί τους μπορούσαν να βρουν ξαφνικά το θάνατο χωρίς να προηγηθεί δίκη. Εκείνοι που αντιστάθηκαν στην εξέλιξη αυτή των πραγμάτων εξοντώθηκαν χωρίς οίκτο, ανάμεσά τους κι ο ίδιος ο Θηραμένης που εξαναγκάστηκε να πιει κώνειο. Τον Ιανουάριο του 403 π.Χ., μετά από επτά ή οκτώ μήνες στην εξουσία, οι Τριάκοντα εκδιώχθηκαν από το Θρασύβουλο προς μεγάλη ανακούφιση των κατοίκων. (http://el.wikipedia.org/wiki/) 1η: Σε ποιες αποτρόπαιες πράξεις προέβησαν οι Τριάκοντα για να εδραιώσουν την εξουσία τους; Κάντε αναφορά και σε συγκεκριμένα αποσπάσματα από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα που διδαχθήκατε. Από την αρχαία ελληνική ιστορία είναι γνωστή η αναγνώριση της Αθήνας ως κυρίαρχης δύναμης στον τότε ελλαδικό χώρο, μέχρι τη σύγκρουση της με τους Λακεδαιμόνιους. Η υπεροχή των Αθηναίων οφείλεται σε προηγούμενες επιτυχημένες ναυμαχίες (Αργινούσες, 404 π.Χ.) και στην πλεονεξία των πλοίων τους (186). Με τον τρόπο αυτό φέρονται αλαζονικά προς τους συμμάχους τους, αλλά και στους εχθρούς τους, υποτιμώντας τους. Ωστόσο, η Λακεδαιμόνα όντας ισχυρή δύναμη και μη δεχόμενη την καταπάτηση των ηθικών της αξιών, νικά την Αθήνα. Όπως κάθε νικητής πρέπει να επιβληθεί στον πολιορκημένο έτσι και η αναγνωρισμένη πλέον Σπαρτιατική Ηγεμονία πρέπει να επιβληθεί στην Αθήνα. Ο Λύσανδρος λοιπόν επιβάλει ολιγαρχικό πολίτευμα το οποίο αργότερα εξελίχτηκε σε τυραννικό. Μετά τη συμφωνία που σύναψαν οι Λακεδαιμόνιοι με τους Αθηναίους, οι Σπαρτιάτες θέλοντας να έχουν πλήρη κυριαρχία και έλεγχο, επέβαλαν το καθεστώς των Τριάκοντα τυράννων στην Αθήνα. Οι περισσότεροι από αυτούς, παρ’ όλο που προέρχονταν από την Αθήνα δε δίστασαν να προδώσουν την πατρίδα τους με το χειρότερο τρόπο, αφού συνεργάστηκαν με το αντίπαλο στρατόπεδο. Οι τριάντα, για αν επιτύχουν τους στόχους τους, όμως, δε χρησιμοποίησαν δημοκρατικά μέσα, όπως γίνεται με ευκολία αντιληπτό μιας και ήταν τύραννοι. Με τον τρόπο αυτό, μετά την κατεδάφιση των Μακρών τειχών και των τειχών του Πειραιά, άρχισαν οι τιμωρίες με ακραίες, όμως, ποινές. Συνέλαβαν τους καταδότες που στην εποχή των δημοκρατικών είχαν ως επάγγελμα τη συκοφαντία, καθώς επίσης, επέβαλαν θανατική ποινή στην καλή τάξη. Η Βουλή των τριάντα δεν εξέφραζε κανενός είδους στεναχώρια για τις πράξεις της αυτές, καθώς τα μέλη της θεωρούσαν ότι δεν είχαν τίποτα κοινό με τους ανθρώπους αυτούς, χωρίς να λαμβάνουν υπ’ όψιν τους την κοινή τους καταγωγή. Κλείνοντας, οι Τριάκοντα δεν περιορίστηκαν σε αυτά, αλλά έστειλαν τον Αισχίνη στο Λύσανδρο για να τους δώσει φρουρά με σκοπό την καταδίκη όλων όσων τους δημιουργούσαν την υποψία ότι δε θα ανέχονταν τους παραμερισμούς τους. 2η: Που κατά τη γνώμη σας οφείλεται η σκληρότητα των πράξεών τους; Όπως έχουμε αναφέρει οι τριάντα τύραννοι για να εδραιώσουν την εξουσία τους παρενέβησαν σε πολλές αποτρόπαιες πράξεις. Γίνονται ωμοί, βίαιοι, αιμοσταγείς και δεν διστάζουν καθόλου να σκοτώσουν αθώους ανθρώπους χωρίς κανένα λόγο! Παραμένουν άκαρδοι και σκληροί . Ποιοι όμως είναι οι λόγοι για τους οποίους οι 30 ενεργούν με τέτοιους απάνθρωπους τρόπους; Αρχικά οι Σπαρτιάτες επιβάλουν στην Αθήνα τους 30 τυράννους για να κυριαρχήσει το ολιγαρχικό καθεστώς. Για να επιβληθούν όμως οι 30 με την σειρά τους θα έπρεπε να επικρατήσει η στεγνή βία. Φοβίζοντας και σκοτώνοντας λοιπόν το λαό τον αναγκάζουν να υπακούσει είτε εκούσια είτε ακουσία στις εντολές τους. Επίσης , άλλος ένας λόγος για τον οποίο οι τριάντα φέρονται αλαζονικά είναι πως μόνο με την σκληρότητα που τους διακατείχε , θα κατάφερναν τον απώτερο σκοπό τους δηλαδή την κυριαρχία τους και την κατάκτηση της εξουσίας της Αθήνας . Τέλος η ωμότητα των τυράννων και η τρομοκρατία τους έφεραν τα επιθυμητά αποτελέσματα αφού πολύ σύντομα, η διακυβέρνηση των Τριάκοντα εξελίχτηκε σε τυραννία. Δημιούργησαν μια σωματοφυλακή 300 ανθρώπων, οι οποίοι κουβαλούσαν μαστίγια, και χειρίστηκαν τη φρουρά που άφησαν οι Σπαρτιάτες. Επίσης ίδρυσαν ένα νέο σώμα δέκα ατόμων για να κυβερνήσουν τον Πειραιά, παραδοσιακό προπύργιο των δημοκρατικών. (http://el.wikipedia.org/wiki/) 3η: Αναζητήστε άλλες περιπτώσεις τυραννικών καθεστώτων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο (π.χ. Πεισίστρατος, Πολυκράτης κ.ά.). Συγκρίνετε την πολιτική που άσκησαν, καθώς και τις πράξεις τους με τις αντίστοιχες των Τριάκοντα. Σε ποια συμπεράσματα καταλήγετε; Θεαγένης: Τύραννος των Μεγάρων (μέσα 7ου π. Χ αι.)τέθηκε επικεφαλής του αγώνα των χωρικών εναντίον των αριστοκρατικών της πόλης, τους οποίους κατόρθωσε να εξουδετερώσει. Περιβαλλόταν από ένοπλη φρουρά και βοήθησε τους φτωχούς με μεγάλα δημόσια έργα. Υπήρξε σύγχρονος του Αθηναίου Κύλωνος, τον οποίο βοήθησε στην ανεπιτυχή απόπειρα του να γίνει τύραννος της Αθήνας Περίανδρος: Τύραννος της Κορίνθου (7ος-6ος π.Χ. αι.). Διαδέχθηκε στην τυραννίδα τον πατέρα του Κύψελο. Ο χρόνος της αρχής του τοποθετείται μεταξύ 627-585 π.Χ. (ορισμένοι τον τοποθετούν 40 χρόνια αργότερα). Στην εποχή του η Κόρινθος έφτασε στο απόγειο της πολιτικής της, ιδρύοντας τις αποικίες της Απολλωνίας, της Επιδάμνου, και της Ποτίδαιας και ανακτώντας την Κέρκυρα. Από οικονομική άποψη η Κόρινθος υπήρξε στους χρόνους του Π. η κυριότερη πόλη της Ελλάδας με ακμάζουσα βιοτεχνία και εμπόριο. Αναφέρεται ότι ο Π., μολονότι στην αρχή της εξουσίας του ήταν ηπιότερος από τον πατέρα του, αργότερα αποδείχθηκε σκληρότερος και περισσότερο αιμοχαρής από αυτόν. Παραδίδεται μάλιστα ότι ο ίδιος προκάλεσε το θάνατο της συζύγου του, ερχόμενος έτσι σε σύγκρουση με τον πεθερό του, τον τύραννο της Επιδαύρου Προκλή ,του οποίου προσάρτησε τελικά τη χώρα. Ο Π. περιόρισε την πολυτέλεια και απαγόρευσε την αγορά δούλων, εξασφαλίζοντας έτσι εργασία στους θήτες και προστατεύοντας τους μικροκτηματίες. Απαγόρευσε επίσης τη συγκέντρωση αγροτών στην πόλη και την περιφορά αργόσχολων στην αγορά. Έκοψε νομίσματα και φρόντισε για την ανάπτυξη του εμπορίου και της ναυτιλίας, σκέφτηκε μάλιστα την διάνοιξη του ισθμού της Κορίνθου, αλλά αναγκάστηκε να παραιτηθεί από το σχέδιο αυτό εξ αιτίας της έλλειψης τεχνικών μέσων. Ο Π. Προστάτευσε τα γράμματα και τις τέχνες, και ο ίδιος μάλιστα συγκαταλεγόταν μεταξύ των επτά σοφών. Πεισίστρατος: Τύραννος των Αθηνών (περίπου 600 π.Χ.-528 π.Χ.). Καταγόταν από τη Βραυρώνα της Αττικής. Ευγενικής καταγωγής, εύγλωττος και φιλόδοξος, διακρίθηκε στον πόλεμο κατά των Μεγαρέων (565 π.Χ. Περίπου). Περί το 561 π.Χ. κατέλαβε την Ακρόπολη και ανέλαβε την εξουσία, αλλά οι αρχηγοί των “παραλίων” (δημοκρατικών) και των “πεδινών (αριστοκρατικών) ενώθηκαν εναντίον του και πέτυχαν την απομάκρυνση του (560/59 π.Χ.). Φαίνεται ότι ο Π., επωφελούμενος από τις συγκρούσεις των αντιπάλων του μεταξύ τους ( ο ίδιος φέρεται ως αρχηγός των “Διακρίων”, επέστρεψε και κατέλαβε ξανά την αρχή στην Αθήνα, με την υποστήριξη του Μεγακλέους, αρχηγού των “Παραλίων”, απομακρύνθηκε όμως πάλι γύρω στο 549 π.Χ. Ύστερα από νέα σύγκρουση με τον Μεγακλή. Τέλος περίπου το 538 π.Χ. Με τη βοήθεια μισθοφόρων Θηβαίων, Ναξίων κ.α ,κατέλαβε πάλι την εξουσία και κυβέρνησε ως τύραννος την Αθήνα ως τον θάνατό του. Ο Π. Δεν έθιξε βασικά τους πολιτειακούς θεσμούς, όπως είχαν διαμορφωθεί από την σολώνεια νομοθεσία. Επέβαλε όμως μεταρρυθμίσεις όπως τον περιορισμό της μεγάλης γαιοκτησίας και την υποστήριξη των μικρο-αγροτών, τη φορολογία του εισοδήματος ,νομισματικές μεταρρυθμίσεις κ.α οι οποίες βασικά περιόριζαν τη δύναμη των αριστοκρατικών και έδιναν στην διακυβέρνησή του χαρακτήρα μεταβατικό προς τη δημοκρατική διαμόρφωση της πολιτείας (αυτό επιβεβαιώνεται και από την υποστήριξη προς το εμπόριο και τη ναυτιλία). Από την άλλη όμως μεριά έθετε φραγμό στην εξέλιξη των δημοκρατικών θεσμών και στην πολιτική εξουσία του δήμου, που δεν εκπροσωπείται ούτε προβάλλει διεκδικήσεις στα πλαίσια “τυραννίδας”. Ο Π. υποστήριζε επίσης τα γράμματα και τις τέχνες (κατά την εποχή του γίνεται η πρώτη προσπάθεια συγκεντρώσεως και καταγραφής των ομηρικών επών), άρχισε την οικοδόμηση του ναού του Ολυμπίου Διός, δημιούργησε πολεμικό στόλο και αύξησε την επιρροή της Αθήνας στο Αιγαίο, θέτοντας τις βάσεις της αποικιακής της πολιτικής. Το καθεστώς του κατέρρευσε επί των διαδόχων του Ιππίου και Υππάρχου, με τη δολοφονία του δεύτερου και φυγή του πρώτου στην περσική αυλή. Πολυκράτης: Τύραννος της Σάμου (πέθανε το 522 π.Χ.). Από αριστοκρατική οικογένεια, κατέλαβε με την βοήθεια των οπαδών του την αφρούρητη πόλη, ενώ οι Σάμιοι έλλειπαν στο ιερό της ¨Ήρας για την ετήσια γιορτή της. Με την βοήθεια του τυράννου της Νάξου Λύγδαμι και προστατευμένος από μια ισχυρή δύναμη 1000 τοξοτών, κατόρθωσε να διατηρήσει την εξουσία στηριζόμενος στις κατώτερες τάξεις και πιέζοντας τους ευγενείς με περιορισμούς και οικονομικά βάρη. Ναυπήγησε μεγάλο στόλο και έκανε δημόσια έργα (αγορά, υδραγωγείο, λιμάνι, τάφρο, νέο Ήραιο) ,απασχολώντας έτσι πλήθος εργατών, φρόντισε επίσης για τη βελτίωση της κτηνοτροφίας και της εριουργίας. Έδωσε ώθηση στα γράμματα και στις τέχνες και στην αυλή του ήταν συγκεντρωμένοι διάσημοι ποιητές ( Ίβυκος, Ανακρέων). Με τον στόλο, του απέκτησε μεγάλη δύναμη: κατέλαβε διάφορα νησιά και παράλια του Αιγαίου και άσκησε συστηματική πειρατεία. Είχε συμμάχους του, εκτός από τον Λύγδαμι ,τον Πεισίστρατο και τον Φαραώ Άμασι. Ο Π. όμως δεν κατόρθωσε να κερδίσει τη συμπάθεια των υπηκόων του και είχε υιοθετήσει τον τρόπο ζωής και διακυβερνήσεως των ανατολικών μοναρχών. Όταν ο στόλος, που είχε στείλει σε βοήθεια του Καμβύση, ο οποίος είχε εισβάλει στην Αίγυπτο, αποστάτησε, ο Π. πολιορκήθηκε στη Σάμο από τους Λακεδαιμονίους και τους Κορίνθιους, κατόρθωσε να τους αποκρούσει, αλλά παρασύρθηκε σε παγίδα από τον σατράπη Οροίτη και πήγε στις Σάρδεις, όπου συνελήφθη και σταυρώθηκε. (Έγχρωμη Δομή – Εγκυκλοπαίδεια) Όπως είναι γνωστό πέρα των Τριάκοντα και άλλοι τύραννοι υπήρξαν και άφησαν το σημάδι τους στον ελλαδικό χώρο, έχοντας ο καθένας την δική του προσωπικότητα ενώ βλέπουμε ότι υπήρξε και “κληρονομιά” του καθεστώς αυτού από τα μεγαλύτερα στα μικρότερα μέλη της οικογένειας. Σε σύγκριση με τους Τριάκοντα, οι προαναφερθέντες τύραννοι είχαν και μία θετική πλευρά ενώ παράλληλα είχαν και σαν μέλημα τους τη ανάπτυξη της πόλης που κυβερνούσαν ή ακόμα και την προστασία των φτωχών και ανήμπορων ανθρώπων, χωρίς όλα αυτά να σημαίνουν πως δεν χρησιμοποίησαν βία ή ακόμα δεν ήταν αιμοχαρείς. Σε αυτό το σημείο οι Τριάκοντα κάνουν την διαφορά, αφού με τις πράξεις τους όχι μόνο δεν βοήθησαν αλλά χαντάκωσαν την Αθήνα προσπαθώντας να την φτάσουν σε ένα αρκετά εξευτελιστικό επίπεδο έχοντας παρ' όλα αυτά διπλωματικό σχέδιο σε περίπτωση μελλοντικής αντιστροφής ρόλων. Κατ' αυτό τον τρόπο ξεχωρίζουν από τους υπόλοιπους χωρίς αυτή τη φορά να υπάρχουν θετικά αποτελέσματα. 4η: Προβείτε σε μία σύγκριση του καθεστώτος των Τριάκοντα και της Αθηναϊκής δημοκρατίας της εποχής εκείνης. Υπήρχαν περιπτώσεις άσκησης βίας επί περιόδου δημοκρατίας; (π.χ. των Αθηναίων απέναντι στους συμμάχους τους); Υπαγορεύονταν από τους ίδιους λόγους με εκείνους των Τριάκοντα; Σε ποια από τις δύο παραπάνω περιπτώσεις υπήρχε μεγαλύτερη ωμότητα και γιατί; Μετά τη νίκη τους στους Αιγός ποταμούς και τελικά την ταπεινωτική ήττα τη Αθήνας στον Πελοποννησιακό πόλεμο, οι Σπαρτιάτες με επικεφαλής το Λύσανδρο, χωρίς να παρασύρονται από τον ενθουσιασμό, ελέγχουν πλήρως την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση. Ο Λύσανδρος κάνει έξυπνες και όχι βιαστικές κινήσεις. Εν συνεχεία, οι Σπαρτιάτες προβαίνουν στη σύναψη ειρήνης με τους Αθηναίους, βασιζόμενοι σε συγκεκριμένους όρους. Μετά από την πρόταση του Δρακοντίδη (από το δήμο των Αφιδνών) και κάτω από τις πιέσεις του Λυσάνδρου η Εκκλησία δημιουργεί ένα σώμα 30 ατόμων, με στόχο τη δημιουργία πολιτεύματος (411 π.Χ.). Η επιλογή έγινε από τους φίλους του Θηραμένη και του Κριτία, εκ των οποίων ο πρώτος διαπραγματεύτηκε την ειρήνη και ο δεύτερος ήταν φιλολάκωνας αριστοκράτης. Ωστόσο, πολύ σύντομα η διακυβέρνηση των Τριάκοντα εξελίχτηκε σε τυραννία (http://el.wikipedia.org/wiki/) Όντας τύραννοι, η Σπάρτη του είχε παραχωρήσει κάποια δικαιώματα αντίστοιχα με τις υποχρεώσεις τους, Οι περισσότεροι από τους Τριάντα είχαν ίσες υποχρεώσεις και δικαιώματα. Παρ’ όλα αυτά, διακρίθηκαν κάποιες ηγετικές προσωπικότητες εξ’ αυτών. Παραδείγματα αποτελούν ο Αισχίνης, ο Ερατοσθένης, ο Θηραμένης, ο Κριτίας και ο Χαρικλής. (http://el.wikipedia.org/wiki/) Όσον αφορά τις πολιτικές πράξεις, οι Τριάκοντα περιόρισαν τον αριθμό των ατόμων που κατείχαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα στους 3.000 και διόρισαν οι ίδιοι τα μέλη της Βουλής των 500, στην οποία είχαν ανατεθεί οι νομοθετικές αρμοδιότητες. Κατάργησαν τους νόμους του Εφιάλτη και του Αρχίστρατου, ακόμη και ορισμένους από εκείνους του Σόλωνα. Επιπλέον, οργάνωσαν τη δίωξη δημαγωγών και συκοφαντών. Ο Αριστοτέλης ερμηνεύει την κίνηση αυτή σαν μια προσπάθεια να γίνουν αρεστοί στους πολίτες, επειδή δήθεν αγωνίζονταν για το καλό της πόλης. Ωστόσο, από το καθεστώς τους δεν έλειψαν και οι βίαιες πράξεις καθώς ο Λύσανδρος έστελνε όσο το δυνατόν περισσότερους ανθρώπους στην Αθήνα, διότι η συγκέντρωση πληθυσμού σίγουρα θα της προκαλούσε προβλήματα λόγω έλλειψης τροφίμων (κλείσιμο εμπορικών λιμανιών). Δημιούργησαν μια σωματοφυλακή 300 ατόμων οι οποίοι κυκλοφορούσαν με μαστίγια και χειρίστηκαν τη φρουρά που άφησαν οι Σπαρτιάτες. Παραμερίζοντας τους θεσμούς της Αθήνας, προχώρησαν σε μια σειρά από εκτελέσεις μετοίκων και πλούσιων πολιτών, με σκοπό τη δήμευση των περιουσιών τους. (http://el.wikipedia.org/wiki/) Παρ’ όλες τις βιαιότητες και τις καταστροφές που προκλήθηκαν από τους Τριάκοντα και κατά συνέπεια από τους Λακεδαιμονίους, η Σπάρτη, ως Ηγεμονία πλέον, δεν έφθασε στα όρια των πράξεων της. Θα μπορούσε να γίνει πολύ πιο βίαιη και να φέρει την Αθήνα στα όρια της εξουθένωσης, γεγονός που δεν επιδίωξε. Στόχος της δεν ήταν η πλήρης καταπάτηση της Αθήνας, αλλά η επιβολή της ισχύος της σε αυτή. Με αφορμή τα παραπάνω, μπορούμε να χαρακτηρίσουμε τους Σπαρτιάτες διπλωμάτες, μιας και με την υπογραφή «ειρήνης» με τους Αθηναίους και τον –έστω και ελάχιστο- περιορισμό της ωμότητας τους απέναντι σε αυτούς (Αθηναίους), προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν τη θέση τους, έτσι ώστε αν κάποια στιγμή οι Αθηναίοι οργάνωναν εξέγερση και τελικά κατάφερναν να κερδίσουν και πάλι την ελευθερία τους, να μην τους είχε δοθεί το έναυσμα για να τους φερθούν με το χειρότερο δυνατό τρόπο και τελικά να καταστρέψουν τους πρώην κατακτητές τους (Σπαρτιάτες) ολοκληρωτικά. Η Αθηναϊκή δημοκρατία ήταν το πολιτικό σύστημα που αναπτύχθηκε στην αρχαία ελληνική πόλη-κράτος της Αθήνας (που περιλάμβανε την κεντρική πόλη των Αθηνών και την περιβάλλουσα επικράτεια της Αττικής). Η Αθήνα ήταν η πρώτη γνωστή δημοκρατία και ίσως η πιο σημαντική κατά την αρχαιότητα. Και άλλες αρχαιοελληνικές πόλεις είχαν δημοκρατικό πολίτευμα αλλά κανένα από αυτά δεν ήταν εξίσου ισχυρό και σταθερό με αυτό των Αθηνών. Παραμένει μία μοναδική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα προσπάθεια άμεσης δημοκρατίας, όπου οι άνθρωποι δεν εξέλεγαν αντιπροσώπους για να αποφασίζουν στο όνομά τους, αλλά έπαιρναν οι ίδιοι αποφάσεις νομοθετικού και εκτελεστικού περιεχομένου. Δε συμμετείχε, ωστόσο, το σύνολο του πληθυσμού της πόλης, αλλά το σύνολο αυτών που είχαν πολιτικά δικαιώματα συγκροτούνταν ανεξαρτήτως από οικονομικά θέματα. (http://el.wikipedia.org/wiki/) Κατά τον 4ο αιώνα π.Χ.. ο πληθυσμός της Αθήνας μπορεί να περιλάμβανε περίπου 250.000-300.000. Οι οικογένειες των πολιτών μπορεί να ανέρχονταν σε 100.000 και από αυτούς περίπου 30.000 ήταν οι άνδρες ενήλικες που είχαν δικαιώματα να συμμετάσχουν στη συνέλευση. Στα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. ο αριθμός των ενηλίκων πολιτών ίσως έφθανε και τις 60.000, αλλά αυτός ο αριθμός έπεσε σημαντικά κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο. Μόνο άνδρες ενήλικοι που είχαν ολοκληρώσει τη διετή (από τα 18 μέχρι τα 20) στρατιωτική τους θητεία είχαν το δικαίωμα να συμμετάσχουν και να ψηφίσουν στη συνέλευση. Αυτό απέκλειε την πλειονότητα του πληθυσμού, δηλαδή τους δούλους, τις γυναίκες και τους μετοίκους. Οι Αθηναίοι πολίτες έπρεπε να είναι νόμιμα τέκνα πολιτών –και μάλιστα, μετά τις μεταρρυθμίσεις του Περικλή το 451 π.Χ., και από τους δύο γονείς τους, αποκλείοντας έτσι τα παιδιά Αθηναίων ανδρών και ξένων γυναικών. Η ιδιότητα του πολίτη μπορούσε να παραχωρηθεί από τη συνέλευση. Ορισμένες φορές παραχωρούνταν σε μεγάλες ομάδες, αλλά από τον 4ο αιώνα μπορούσε να παραχωρηθεί μόνο σε άτομα με ειδικό ψήφισμα, με απαρτία 6.000 ατόμων στην Εκκλησία. Η παραχώρηση γινόταν ως ανταμοιβή για υπηρεσίες που πρόσφερε ο καθένας στην πόλη. Από τις παραπάνω πληροφορίες συμπεραίνουμε ότι η έννοια του δημοκρατικού πολιτεύματος και του δήμου στην Αθήνα διέφερε αρκετά από τη σημερινή. Ο δήμος δεν αποτελούταν από το σύνολο των πολιτών, αλλά μόνο από τους ενήλικους Αθηναίους άνδρες, ενώ οι γυναίκες, τα παιδιά, οι μέτοικοι (εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων - ισοτελείς μέτοικοι) και οι δούλοι δεν είχαν κανένα δικαίωμα συμμετοχής στα κοινά. Άρα, αν δεχθούμε τη σημερινή δημοκρατία ως ορθότερη, δεν είναι εύκολο να προβούμε σε σύγκριση του τότε με το τωρινό δημοκρατικό πολίτευμα, χωρίς φυσικά να αμφισβητείται και η ύπαρξή του εκείνη την εποχή, με διαφορετική όμως έννοια. Τα κεντρικά γεγονότα της Αθηναϊκής δημοκρατίας ήταν οι συνεδριάσεις της εκκλησίας. Σε αντίθεση με ένα κοινοβούλιο, τα ‘μέλη’ της εκκλησίας δεν εκλέγονταν, αλλά συμμετείχαν όλοι οι έχοντες πολιτικά δικαιώματα όποτε και αν ήθελαν. Η Αθηναϊκή δημοκρατία ήταν άμεση και όχι έμμεση. Κάθε ενήλικος πολίτης άνω των 20 μπορούσε να συμμετάσχει και μάλιστα θεωρούνταν καθήκον. Οι αξιωματούχοι επιλέγονταν είτε με κλήρωση είτε με άμεση ψηφοφορία. Τον 5ο αιώνα, υπήρχαν 10 τακτικές συνελεύσεις της εκκλησίας κάθε χρόνο, μία κάθε μήνα, ενώ μπορούσαν να συγκληθούν και έκτακτες, όποτε προέκυπτε ανάγκη. Τον επόμενο αιώνα καθορίστηκαν σαράντα συνελεύσεις της εκκλησίας, τέσσερις κάθε μήνα, μία εκ των οποίων ονομαζόταν ‘κυρία εκκλησία’. Μπορούσαν ακόμη να συγκληθούν επιπλέον συναντήσεις, ιδίως καθώς ως το 355 π.Χ. υπήρχαν ακόμη πολιτικές δίκες που δικάζονταν από την εκκλησία. (http://el.wikipedia.org/wiki/) Όλοι όσοι συμμετείχαν στην εκκλησία του δήμου είχαν το δικαίωμα της ισονομίας, της ισηγορίας και της παρρησίας. Η ισονομία εξασφάλιζε σε όλους τους πολίτες την ισότητα απέναντι στους νόμους χωρίς εξαιρέσεις. Αντίστοιχα, η ισηγορία τους προσέφερε το δικαίωμα της ελευθερίας έκφρασης προσωπικής άποψης στην Εκκλησία του Δήμου και τέλος, η παρρησία σε συσχέτιση με την ισηγορία παρακινεί το θάρρος και την ειλικρίνεια στην ελεύθερη έκφραση λόγου. Μετά τη λήξη των Μηδικών πολέμων η Αθήνα εκμεταλλευόμενη τις νέες συνθήκες της εποχής, κυρίως όμως το φόβο των ελληνικών πόλεων της Μικράς Ασίας και του Αιγαίου για τον περσικό κίνδυνο και τη δυσαρέσκειά τους προς τη Σπάρτη - εξαιτίας της αποτυχημένης εκστρατείας του Σπαρτιάτη στρατηγού Παυσανία εναντίον των Περσών (478 π.Χ.) - ανέλαβε την πρωτοβουλία να ενώσει όλες τις ελληνικές πόλεις και να δημιουργήσει το 478/7 π.Χ. τη Δηλιακή ή Α' Αθηναϊκή συμμαχία (Θουκυδίδης, Iστοριών 1.94-95). Πρόφαση για τη δημιουργία της συμμαχίας ήταν να εκδικηθούν οι Έλληνες τους Πέρσες για τις καταστροφές που έπαθαν κατά τους Μηδικούς πολέμους. Κύρια επιδίωξή τους όμως, ήταν να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους και να απελευθερώσουν τις ελληνικές πόλεις που βρίσκονταν κάτω από την περσική κυριαρχία. Θα διατηρούσαν μια κοινή επιθετική και αμυντική πολιτική και για το λόγο αυτό ορκίστηκαν να έχουν όλα τα μέλη της συμμαχίας τους ίδιους εχθρούς και φίλους (Θουκυδίδης, Iστοριών 1.96-97). Αρχικά, συμμετείχαν περίπου εκατόν σαράντα πόλεις, οι οποίες σύμφωνα με την κατάταξή τους στους φορολογικούς καταλόγους της Αθήνας, χωρίζονταν σε πέντε γεωγραφικές περιφέρειες: την Ιωνία, τον Ελλήσποντο, τη Θράκη, την Καρία και τα Νησιά. Οι πόλεις θα ήταν αυτόνομες και ισόψηφες, θα διατηρούσαν δηλαδή τους νόμους τους και θα είχαν τον ίδιο αριθμό ψήφων, ώστε να μην επηρεάζονται οι αποφάσεις της συμμαχίας μόνον από τις ισχυρότερες πόλεις. Καθορίστηκε ο αριθμός των πλοίων που θα διέθεταν οι σύμμαχοι, όπως η Λέσβος, η Χίος και η Σάμος και το ποσό του φόρου που θα κατέβαλλαν οι πόλεις που δε διέθεταν ναυτικό. Η είσπραξή του ανατέθηκε σε δέκα οικονομικούς αξιωματούχους, τους "Ελληνοταμίες", που θα ήταν αθηναίοι πολίτες, θα εκλέγονταν από την Εκκλησία του δήμου και θα ήταν υπόλογοι σε αυτήν. Ως τόπος για τη συνάντηση των αντιπροσώπων των σύμμαχων - πόλεων και για τη φύλαξη του ταμείου τους, επιλέχτηκε το ιερό του Απόλλωνα στη Δήλο. Αργότερα το ταμείο μεταφέρθηκε στην Αθήνα και τοποθετήθηκε μέσα στον Παρθενώνα. (http://www.fhw.gr/chronos/). Η Δεύτερη Αθηναϊκή Συμμαχία ήταν συμμαχία που ίδρυσε η Αθήνα το 377 π.Χ. μετά το τέλος του Κορινθιακού πολέμου όπου η Σπάρτη συνέχισε να δείχνει ηγεμονικές τάσεις. Αποτελούσε ως ένα βαθμό αναβίωση της παλαιότερης Δηλιακής συμμαχίας που είχε διασπαστεί μετά την ήττα των Αθηναίων στον Πελοποννησιακό πόλεμο. Σκοπός ης ίδρυσής της ήταν η προστασία των συμμαχικών κρατών από τις Σπαρτιατικές επεμβάσεις. Η συμμαχία διατηρήθηκε μέχρι το 355 π.Χ., οπότε και αποστάτησαν οι περισσότερες συμμαχικές πόλεις. Τα επόμενα χρόνια με τη δράση των Αθηναίων στρατηγών η συμμαχία επεκτάθηκε. Οι Αθηναίοι παράλληλα πραγματοποίησαν επιχειρήσεις στο Ιόνιο με τον Ιφικράτη και τον Τιμόθεο και έφεραν στη συμμαχία την Κεφαλονιά, την Λευκάδα και την Κέρκυρα. Οι επιχειρήσεις τους αυτές τους έφεραν σε σύγκρουση με την Σπάρτη με την οποία κατέληξαν σε συμφωνία ειρήνης και διέκοψαν τις επιχειρήσεις στην περιοχή. (http://el.wikipedia.org/wiki/) Ωστόσο, η Αθήνα δε χρησιμοποίησε τη Α’ Συμμαχία μόνο ως μέσο επικράτησης στους Πέρσες, αλλά και ως μέσο επιβολής στους συμμάχους της. Με τη μεταφορά του συμμαχικού ταμείου από τη Δήλο στην Αθήνα, έγινε ακόμη πιο φανερή η επιθυμία της για επικράτηση σε όλη τη Συμμαχία και τελικά η μετατροπή της σε μεγάλη Ηγεμονία. Η ουσιαστική όμως εκδήλωση της μετατροπής της επιτεύχθηκε με τις ένοπλες επεμβάσεις των Αθηναίων στις συμμαχικές πόλεις που παρουσίαζαν διαθέσεις αποχώρησης από τη συμμαχία. (Αρχαία Ιστορία, Α’ Λυκείου, σελ.93). Το παραπάνω αποτελεί ένα πολύ εύστοχο παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο φέρονταν οι Αθηναίοι στους συμμάχους τους. Δεν τηρούσαν τη συμφωνία «συμμαχίας», αλλά αντίθετα αφού τους είχαν πάρει με το μέρος τους τούς εκμεταλλεύονταν δίχως κάποια αίσθηση σεβασμού απέναντί τους και στη δημοκρατία που - λεκτικά τουλάχιστον - υποστήριζαν . Στην περίπτωση όπου κάποια πόλη –κράτος δεν ήθελε να συμμαχήσει, η Αθήνα δε το διαπραγματευόταν. Χαρακτηριστικό αποτελεί το ακόλουθο παράδειγμα, στο οποίο ο Θουκυδίδης με αφορμή την άρνηση της Μήλου για την ένταξή της στην Αθηναϊκή Συμμαχία: «Αφού και οι δυο μας ξέρουμε ότι στις ανθρώπινες σχέσεις το δίκαιο έχει αξία, όταν ίση υπάρχει ισχύς για την επιβολή του, και πως, όταν αυτό δεν συμβαίνει, οι δυνατοί κάνουν όσα τους επιτρέπει η ισχύς τους και οι αδύναμοι αποδέχονται ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους». (θουκιδίδου, Ιστορίαι, Ε, 89, 10 – 4 – Ηλίας Κουσκουβέλης). Κάθε πόλη - κράτος έχει ως κύριο σκοπό της το εθνικό της συμφέρον. Το κράτος αυτό μπορεί να έχει ολιγαρχικό καθεστώς ή κάτι παρεμφερές όπως μοναρχία ή ακόμη και τυραννία. Στα πολιτεύματα αυτά δε θεωρείται περίεργη η χρήση βίας, μιας και η άσκηση εξουσίας από ένα μονάρχη ή τους «ολίγους» αποβλέπει σε ένα πιο σκληρό μέσο για την επιβολή της τάξης. Ωστόσο, πολλές φορές παρατηρούμε και στα δημοκρατικά πολιτεύματα άσκηση βίας. Αυτό δεν είναι απαραίτητα λάθος, καθώς οι πόλεις – κράτη δεν παύουν να ενδιαφέρονται και να επικεντρώνονται στο εθνικό τους συμφέρον. Αναμφίβολα δεν πρέπει να αποτελεί το κυρίαρχο μέσο, αλλά πολλές φορές είναι αρκετά δύσκολο έως και ακατόρθωτο να αποφευχθεί. Η Αθηναϊκή Ηγεμονία όπως και οι Τριάκοντα τύραννοι, ασκούσαν βία επί περιόδου δημοκρατίας. Βέβαια, οι λόγοι σε κάθε περίπτωση διέφεραν ριζικά. Στην πρώτη περίπτωση (Αθηναϊκή Ηγεμονία), οι Αθηναίοι θέλοντας να επιβάλουν τη δύναμή τους με οποιονδήποτε τρόπο και μη έχοντας κάποια άλλη επιλογή, ασκούν βία. Επίσης, κύριο μέλημα τους είναι η επέκταση της Ηγεμονίας, καθώς γνωρίζουμε και από παλαιότερα την επιθυμία τους για επεκτατική πολιτική. Η οικονομία μεμονωμένη, αλλά και σε συσχέτιση με το εμπόριο αποτελούν άλλον έναν σημαντικό της στόχο. Τέλος, η ασφάλεια της σαν Ηγεμονία και η προστασία της από τυχόν επιθέσεις αντιπάλων που το επιτυγχάνεται μόνο με βιαιότητες. Οι Τριάκοντα τύραννοι από την άλλη πλευρά, θεωρούσαν κύριο μέλημα τους την επίδειξη της δύναμης τους, γεγονός που κατάφερναν με την άσκηση βίας. Ακόμη, η επιβολή της ισχύος καθιστούσε την εξουσία τους ακόμη πιο ισχυρή. Επιπροσθέτως, ο περιορισμός του δημοκρατικού πολιτεύματος σε (3.000 πολίτες) αποτελούσε ένα κύριο βήμα για την αποφυγή μιας μελλοντικής ανάκαμψης της Αθηναϊκής Ηγεμονίας. Σε περίπτωση που προκύψει ανάκαμψη της Ηγεμονίας, οι Σπαρτιάτες δεν κινδυνεύουν για πλήρη καταπάτηση από τους Αθηναίους λόγω της ύπαρξης έστω και λιγοστής κατανόησης από την Σπάρτη και τους Τριάκοντα επί σπαρτιατικής κυριαρχίας, αλλά θα υπάρξει ισορροπία, η οποία με τη σειρά της θα οδηγήσει σε σύναψη ειρήνης. Σύμφωνα με τον Clausewitz, Γερμανός Θεωρητικός του Πολέμου, η ωμότητα αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό ενός πολέμου. Χωρίς αυτή δε είναι δυνατό να συμβεί πόλεμος. Η ωμότητα συνδέεται άρρηκτα με την εχθρότητα, η οποία είναι μία από τις κύριες αιτίες του πολέμου. Ας πάρουμε ως παράδειγμα έναν Σύγχρονο Εμφύλιο πόλεμο, 1946-1949, ο οποίος χαρακτηρίζεται από μία σειρά ένοπλων συρράξεων που πραγματοποιήθηκαν στον ελλαδικό χώρο μεταξύ του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδος και του Ελληνικού Στρατού. Διήρκησε από το Μάρτιο του 1946 έως τον Αύγουστο του 1949. Ο Ελληνικός Εμφύλιος θεωρείται διεθνώς ως η πρώτη πράξη του Ψυχρού πολέμου στη μεταπολεμική ιστορία και ήταν η μεγαλύτερη πολεμική σύγκρουση με τις μεγαλύτερες απώλειες που γνώρισε η χώρα από το 1830 μέχρι και σήμερα. (http://el.wikipedia.org/wiki/) Με το προαναφερθέν παράδειγμα, γίνεται αντιληπτή η ύπαρξη ωμότητας σε Εμφύλια σύρραξη και μάλιστα στον ελλαδικό χώρο και μετά από χρόνια αναγνώρισης της Ελλάδας ως ενιαίο κράτος. Την εποχή της Αθηναϊκής και της Σπαρτιατικής Ηγεμονίας, στην Ελλάδα, πέρα από την Πανελλήνια Ιδέα δεν υπήρχε τίποτε άλλο που να επιδεικνύει την ύπαρξη ενιαίου κράτους. Η κάθε πόλη – κράτος ήταν αυτόνομη και ανεξάρτητη από τις υπόλοιπες (εκτός αν ήταν ενταγμένη σε κάποια συμμαχία). Από την άλλη πλευρά, η Αθηναϊκή Ηγεμονία, δεν περιοριζόταν στην έκταση της Αθήνας και του Πειραιά, αλλά επεκτεινόταν και σε όλη την υπόλοιπη, συνήθως, παραθαλάσσια ακτή, κατακτώντας μερικές περιοχές έξω από τα σύνορά της. Με τα παραπάνω δεδομένα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο πόλεμος μεταξύ των δύο Ηγεμονιών (Αθήνας – Σπάρτης) και των πόλεων – κρατών τους μπορεί να θεωρηθεί διακρατικός, γιατί λαμβάνει χώρα σε δύο ξεχωριστά για τότε κράτη (πόλεις – κράτη). Παρ’ όλα αυτά, μπορεί σίγουρα να χαρακτηριστεί και Εμφύλιος μιας και μιλάμε για τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο, αλλά δε συσχετίζεται με τη σημερινή έννοια της Εμφύλιας σύρραξης. Εν αντιθέσει, ο εκβιασμός και η εκμετάλλευση που ασκούσε η Αθηναϊκή Ηγεμονία στους συμμάχους της, μπορεί να χαρακτηριστεί ωμότερη μορφή βίας, καθώς το πολίτευμα είναι δημοκρατικό και δε μπορεί να στηρίζεται στην άσκηση βίας και στην εκμετάλλευση της συμμαχικής περιουσίας για εξάπλωση και ισχυροποίησή της. Ακόμη, χρησιμοποιεί τη συμμαχία ως μέσο – εργαλείο εκμετάλλευσης των λιγότερο ισχυρών, αντί να επιδιώκει την ανάπτυξη τους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ • Αρχαία Ιστορία, Α’ Λυκείου, σελ.93 • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1_%CE%A4%CF%8D%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CE%B9 • Έγχρωμη Δομή – Εγκυκλοπαίδεια – Τόμοι 12-13 • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1_%CE%A4%CF%8D%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CE%B9 • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1_%CE%A4%CF%8D%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CE%B9#.CE.9C.CE.AD.CE.BB.CE.B7 • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CF%84%CE%B1_%CE%A4%CF%8D%CF%81%CE%B1%CE%BD%CE%BD%CE%BF%CE%B9 • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE_%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1 • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE_%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%BF%CE%BA%CF%81%CE%B1%CF%84%CE%AF%CE%B1 • http://www.fhw.gr/chronos/05/gr/politics/211ath_alliance.html • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%94%CE%B5%CF%8D%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B7_%CE%91%CE%B8%CE%B7%CE%BD%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE_%CE%A3%CF%85%CE%BC%CE%BC%CE%B1%CF%87%CE%AF%CE%B1 • Θουκιδίδου, Ιστορίαι, Ε, 89, 10 – 4 – Ηλίας Κουσκουβέλης - Εισαγωγή στις Διεθνείς Σχέσεις – Εκδόσεις Ποιότητα • http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%82_%CE%95%CE%BC%CF%86%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%A0%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CF%82_1946-1949

ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ. ΤΟ ΤΥΡΑΝΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ

Ομαδική εργασία των Δ.Κ., Κ.Γ. καιΙ.Ν. 1)Σε ποιές αποτρόπαιες πράξεις προέβησαν οι τριάκοντα για να εδραιώσουν την εξουσία τους ; Οι Τριάκοντα Τύραννοι συνιστούσαν μια ολιγαρχική κυβέρνηση τριάντα ατόμων, η οποία διαδέχτηκε την αθηναϊκή δημοκρατία μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου διήρκεσε 8 μήνες, το 404 π.Χ. Οι τριάκοντα προκειμένου να εδραιώσουν την εξουσία τους προέβησαν σε αποτρόπαιες πράξεις κατά των αντιπάλων τους ,καθώς εκτελούσαν πολιτικές δίκες που οδηγούσαν σε πράξεις δολοφονικής ωμότητας με αποτέλεσμα οι αντίπαλοι να βρουν ξαφνικά το θάνατο χωρίς να προηγηθεί δίκη. Τρανό παράδειγμα είναι αυτό με τον Θηραμένη ο όποιος επιθυμούσε ένα πολίτευμα που θα στηριζόταν σε μια μεγάλη βάση εύπορων πολιτών, η οποία θα περιελάμβανε και πλούσιους μη πολίτες. Ο Κριτίας, αντίθετα, πρέσβευε την άσκηση εξουσίας βασισμένης στην δύναμη. Συνεπώς, ο Κριτίας ενορχήστρωσε την εξόντωση του Θηραμένη: σε πρώτο στάδιο, πέρασε ένα νόμο βάσει του οποίου οι Τριάκοντα είχαν την εξουσία να εκτελούν όσους δεν άνηκαν στους τρισχιλίους. Κατόπιν, πέρασε έναν άλλο νόμο που απέκλειε από το σώμα των πολιτών εκείνους που συμμετείχαν στην καταστροφή των τειχών της πύλης της Ηετιωνείας ή που, γενικότερα, έδρασαν ενάντια στην προγενέστερη τυραννίδα των Τετρακοσίων. Οι αποφάσεις αυτές πάρθηκαν κατά τη διάρκεια της δίκης του Θηραμένη . Αρχικά ο Θηραμένης αφού σταμάτησε να αγορεύει και είπε αυτά ,η βουλή έγινε φανερή ότι τον επιδοκίμασε, ο Κριτίας αφού κατάλαβε ότι ο Θηραμένης θα ξεφύγει αν η βουλή αποφασίσει με ψηφοφορία γι αυτόν , πλησίασε και συζήτησε με τους Τριάκοντα . Αφού τελείωσε βγήκε έξω από την αίθουσα της βουλής και διέταξε αυτούς που είχαν τα μαχαίρια να σταθούν φανερά μπροστά στην βουλή , κοντά στο ξύλινο κιγκλίδωμα . Και αφού ξαναμπήκε στην βουλή είπε πως αυτοί οι άνδρες μπροστά στο κιγκλίδωμα δεν θα τους επιτρέψουν να αθωώσουν ένα άνδρα που βλάπτει φανερά την ολιγαρχία και ύστερα είπε πως θα εξαλείψει τον Θηραμένη με την σύμφωνη γνώμη όλων και θα τον καταδικάσουμε σε θάνατο . Αφού άκουσε όλα αυτά ο Θηραμένης πήδησε πάνω στην εστία όχι γιατί θα του ήταν χρήσιμος , αλλά για να αποδείξει ότι δεν είναι άδικοι μόνο προς τους ανθρώπους αλλά και προς τους θεούς . Πράγμα το οποίο αμέσως αποδείχθηκε καθώς ο κήρυκας των Τριάκοντα κάλεσε τους Έντεκα να συλλάβουν τον Θηραμένη Η βίαιη σύλληψη του Θηραμένη την ώρα της ικεσίας αποδεικνύει ότι οι Τριάκοντα και συγκεκριμένα ο Κριτίας παραβιάζει τους νόμους του θεϊκού δίκαιου. Η παραβίαση του ασύλου θεωρείται μεγάλη ασέβεια που μόλυνε ολόκληρη την κοινωνία. Ύστερα αφού τον συνέλαβαν τον καταδίκασαν να πιει κώνειο. Επίσης έγινε συστηματικός διωγμός των δημοκρατικών αθηναίων . Ο Ισοκράτης λέει ότι φονεύθηκαν 5.000 αθηναίοι . Όσοι γλύτωσαν κατέφυγαν στο Αργος και στη Θήβα. Επιπροσθέτως διέταξαν όποιον βρει τους πρόσφυγες και δεν τους παραδώσει θα πληρώσει πρόστιμο. 2)Πού, κατά την γνώμη σας, οφείλεται η σκληρότητα των πράξεών τους ; Μετά την κατάργηση της αθηναϊκής δημοκρατίας μέχρι και το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου, είχαν την εξουσία οι Τριάκοντα τύραννοι, οι οποίοι συγκροτούσαν μια ολιγαρχική κυβέρνηση τριάντα ατόμων. Το καθεστώς τους είχε διάρκεια περίπου ενός έτους, το 404 π.Χ . Το ολιγαρχικό πολίτευμα των Τριάκοντα το επέβαλε στους Αθηναίους ο Σπαρτιάτης στρατηγός Λύσανδρος μετά την ήττα της Αθήνας και την παράδοση της στο τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου που διεξαγόταν μεταξύ Αθήνας και Σπάρτης. Ο Λύσανδρος και οι ολιγαρχικοί χρησιμοποίησαν διάφορους τρόπους βίας ώστε να πετύχουν τον εκφοβισμό των πολιτών και να εκμηδενίσουν την αντίστασή τους έτσι ώστε να παγιωθεί το ολιγαρχικό καθεστώς. Ενώ είχε συμφωνηθεί μεταξύ των ολιγαρχικών και της Εκκλησίας του Δήμου ότι οι Αθηναίοι θα διατηρούσαν το πατροπαράδοτο πολίτευμα της δημοκρατίας αυτό δεν έγινε καθώς επικράτησαν οι Τύραννοι. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που αποδεικνύουν την αυθαιρεσία του τυραννικού καθεστώτος των Τριάκοντα. Αρχικά, ενώ είχαν υποσχεθεί να συντάξουν ένα σύνταγμα που θα ρύθμιζε τον πολιτικό βίο τον Αθηναίων, συνεχώς ανέβαλλαν την συγγραφή του. Αυτό έγινε με σκοπό να έχουν την ελευθερία να κυβερνούν αυθαίρετα και να κερδίσουν χρόνο μέχρι να ισχυροποιηθούν στην εξουσία. Ακόμα, διόρισαν έμπιστά τους άτομα σε διάφορες σημαντικές θέσεις στην εξουσία ώστε να ελέγχουν την πολιτική ζωή της Αθήνας. Επιπλέον, ζήτησαν από τον Λύσανδρο να τους παραχωρηθεί φρουρά, την οποία θα συντηρούσαν οι ίδιοι με σκοπό να συλλαμβάνουν και να καταδικάζουν τους συκοφάντες, ώστε να αποκτήσουν τη συμπάθεια του λαού και να προβάλλουν την σκληρότητα τους απέναντι στην αδικία. Επιπρόσθετα, προσέφεραν ειδική περιποίηση στον Καλλίβιο, με σκοπό αυτός να εγκρίνει τις συλλήψεις αθώων πολιτών που θεωρούνταν απειλή για το τυραννικό καθεστώς τους. Στη συνέχεια, αφού είχαν την έγκριση του Καλλίβιου, προχώρησαν σε παρανομίες, όπως την εκκαθάριση από αντιδραστικούς πολίτες και γενικότερα τη δικτατορική κυβέρνηση. Η αυθαιρεσία τους επίσης φαίνεται από την άδικη δίκη και εκτέλεση του Θηραμένη, κατά την οποία ο Κριτίας παραβίασε το νόμο και εξέδωσε ο ίδιος την απόφαση της εκτέλεσης του και όχι το αρμόδιο δικαστήριο. Τέλος, λειτούργησαν με πράξεις αντιδημοκρατικές, ανήθικες και ακραίες, όπως η απαγόρευση της εισόδου στην πόλη όσων δεν ήταν στον κατάλογο των “τρισχιλίων”, η δήμευση των περιουσιών τους, η εκτέλεση πολλών πολιτικών αντιπάλων και ο εξαναγκασμός πολλών αθηναίων πολιτών σε αυτοεξορία στον Πειραιά, στα Μέγαρα και στη Θήβα. Το ολιγαρχικό καθεστώς των Τριάκοντα παρέμεινε στην εξουσία για 8 περίπου μήνες και ο λόγος ήταν ότι τα τυραννικά καθεστώτα δεν έχουν ηθικά ερείσματα, προβαίνουν σε ιδιοτελείς πράξεις, τρομοκρατούν τους πολιτικούς αντιπάλους και τους πολίτες χρησιμοποιώντας βία και έρχονται σε αντίθεση με τη κοινή γνώμη. (http://www.logotexniki.com/keimena/a---th/zachare-elle---mathetria-2014/zachare-elle-kamentsidou-athanasia---e-katargese-tes-demokratias-sten-epoche-ton-triakonta-kai-oi-antidemokratikes-tous-energeies-se-synkrise-me-to-semera) 3)Αναζητήστε άλλες περιπτώσεις τυραννικών καθεστώτων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο (π.χ. Πεισίστρατος , Πολυκράτης κ.ά.) . Συγκρίνετε την πολιτική που άσκησαν , καθώς και τις πράξεις τους με τις αντίστοιχες των Τριάκοντα . Σε ποιά συμπεράσματα καταλήγετε ; Τριάκοντα: Οι Τριάκοντα Τύραννοι συνιστούσαν μια ολιγαρχική κυβέρνηση τριάντα ατόμων, η οποία διαδέχτηκε την αθηναϊκή δημοκρατία μετά το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Διήρκεσε 8 μήνες, το 404 π.Χ. Τον τρόπο αυτό διακυβέρνησης επέβαλε στους Αθηναίους ο Σπαρτιάτης στρατηγός Λύσανδρος μετά την παράδοση της πόλης, την οποία διαπραγματεύτηκε ένας από τους μελλοντικούς τυράννους, ο Θηραμένης. Η Εκκλησία του Δήμου προέβαλε αντίσταση, ωστόσο με τη βοήθεια μιας σπαρτιατικής φρουράς που εγκαταστάθηκε στην πόλη οι Τριάκοντα, με τον Κριτία επικεφαλής, εγκαθίδρυσαν ένα καθεστώς τρόμου, το οποίο διατήρησε στο ακέραιο τα πολιτικά δικαιώματα μοναχά 3.000 ατόμων, μέλη της δικής τους παράταξης. Οι αντίπαλοί τους μπορούσαν να βρουν ξαφνικά το θάνατο χωρίς να προηγηθεί δίκη. Εκείνοι που αντιστάθηκαν στην εξέλιξη αυτή των πραγμάτων εξοντώθηκαν χωρίς οίκτο, ανάμεσά τους κι ο ίδιος ο Θηραμένης που εξαναγκάστηκε να πιει κώνειο. Τον Ιανουάριο του 403 π.Χ., μετά από επτά ή οκτώ μήνες στην εξουσία, οι Τριάκοντα εκδιώχθηκαν από το Θρασύβουλο προς μεγάλη ανακούφιση των κατοίκων. Οι Τριάκοντα μείωσαν τον αριθμό των ατόμων που κατείχαν πλήρη πολιτικά δικαιώματα στους 3.000 και διόρισαν οι ίδιοι τα μέλη της Βουλής των 500, η οποία είχε νομοθετικές αρμοδιότητες. Κατάργησαν τους νόμους του Εφιάλτη και του Αρχίστρατου, ακόμη και ορισμένους από εκείνους του Σόλωνα. Επιπλέον, οργάνωσαν τη δίωξη δημαγωγών και συκοφαντών. Ο Αριστοτέλης ερμηνεύει την κίνηση αυτή σαν μια προσπάθεια να γίνουν αρεστοί στους πολίτες, επειδή δήθεν αγωνίζονταν για το καλό της πόλης Ωστόσο, πολύ σύντομα, η διακυβέρνηση των Τριάκοντα εξελίχτηκε σε τυραννία. Δημιούργησαν μια σωματοφυλακή 300 ανθρώπων, οι οποίοι κουβαλούσαν μαστίγια, και χειρίστηκαν τη φρουρά που άφησαν οι Σπαρτιάτες. Επίσης ίδρυσαν ένα νέο σώμα δέκα ατόμων για να κυβερνήσουν τον Πειραιά, παραδοσιακό προπύργιο των δημοκρατικών. Παραμερίζοντας τους θεσμούς, προχώρησαν σε μια σειρά από εκτελέσεις μετοίκων (μεταξύ των οποίων ήταν ο Πολέμων (ή Πολεμίων), αδερφός του ρήτορα Λυσία, ο οποίος δεν κατόρθωσε να ξεφύγει) και πλουσίων πολιτών, ώστε να δημεύσουν την περιουσία τους. Οι εκτελέσεις αυτές τελικά έσπειραν τη διχόνοια ανάμεσα στους Τριάκοντα. Το ένα στρατόπεδο εκπροσωπούσε ο Κριτίας με τις εξτρεμιστικές του ιδέες, ενώ το άλλο ο Θηραμένης με τη μετριοπαθή του στάση . Πεισίστρατος: Ο Πεισίστρατος υπήρξε κατά διαστήματα για συνολικά περίπου 20 χρόνια τύραννος των Αθηνών, στην περίοδο 561 έως 527 π.Χ. Προσπάθησε και κατάφερε να επιβάλει τυραννίδα τρεις φορές χρησιμοποιώντας άλλοτε συμμάχους από διάφορες πόλεις, άλλοτε από την ίδια την Αθήνα όπου υπήρχαν έντονες διαμάχες εξουσίας μεταξύ αντίπαλων ισχυρών οικογενειών, άλλοτε μισθοφορικό στρατό και άλλοτε τραγελαφικά τεχνάσματα. Τις πρώτες δύο φορές κατάφερε να επιβληθεί για μικρό χρονικό διάστημα, μετά το οποίο ανατράπηκε και εξορίστηκε. Την τρίτη φορά όμως έμεινε στην εξουσία μέχρι το θάνατό του. Αυτός επήλθε από φυσικά αίτια και σε μεγάλη ηλικία του Πεισιστράτου, το 527 π.Χ., οπότε τον διαδέχτηκαν οι Πεισιστρατίδες. Στο διάστημα της διακυβέρνησής του σπάνια εφάρμοζε στυγνή τυραννία και φρόντιζε να κρατά πολιτικές ισορροπίες μη καταλύοντας όλους τους θεσμούς ,σε σχέση με τους Τριάκοντα . Εντούτοις με πολλούς τρόπους παρακώλυε την πραγματική λειτουργία της δημοκρατίας και ήλεγχε όλους τους μηχανισμούς της εξουσίας, παίρνοντας κατά καιρούς και ακραία, σαφώς τυραννικά μέτρα. Δήμευσε τις περιουσίες όσων εξόρισε και τις μοίρασε στους ακτήμονες ή στους μικροκτηματίες και γενικά πήρε στη συνέχεια οικονομικά μέτρα υπέρ των αγροτών, βοσκών, θητών και φτωχών που αποτελούσαν και το βασικό λαϊκό έρεισμά του. Στήριξε την πολιτική του στον "πόλεμο κατά των πλουσίων" αλλά πήρε και μέτρα που τον έκαναν αρεστό ακόμα και σε εκείνους, επειδή τόνωσαν το εμπόριο και τη βιοτεχνία. Αυτό το έκανε τόσο για να ευημερεί η πόλη, όσο και για να προσεταιρίζεται όσους αριστοκράτες και αστούς εμπόρους μέχρι πρόσφατα στήριζαν το κόμμα των "παραλίων" ή εκείνη την εποχή, των Αλκμεωνίδων. Απέφυγε τους πολέμους και στα ειρηνικά χρόνια της κυβέρνησής του η οικονομία της Αθήνας βελτιώθηκε σημαντικά, κατασκευάστηκαν πολλά έργα και δημιουργήθηκε σημαντική βιβλιοθήκη. (www.wikipedia.gr) Πολυκράτης: Ο Πολυκράτης ήταν τύραννος της Σάμου κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα π.Χ. δεν είναι γνωστό ποια χρονολογία ακριβώς πήρε την εξουσία. Εκμεταλλεύτηκε μια γιορτή της Ήρας όταν όλοι βρίσκονταν έξω από την πόλη και ανέτρεψε το καθεστώς μαζί με τους αδερφούς του, που από τον Ηρόδοτο αναφέρονται ως Παντάγνωτος και Συλοσών. Μοίρασαν το νησί σε τρία μέρη και ο καθένας διοικούσε από ένα, όμως ο Πολυκράτης σκότωσε τον Παντάγνωτο και εξόρισε τον Συλοσώντα. Ακολουθώντας τη συνηθισμένη τακτική των τυράννων ο Πολυκράτης προσπάθησε πρώτα απ' όλα να εδραιώσει την εξουσία του. Σκότωσε ή εξόρισε όσο μπορούσε περισσότερους γεωμόρους, δηλαδή μεγαλογαιοκτήμονες, οι οποίοι επιθυμούσαν να εγκαταστήσουν στη Σάμο ολιγαρχικό πολίτευμα. Ο Πολυκράτης έφτιαξε ένα στόλο από εκατό πλοία και χίλιους τοξότες και λεηλατούσε τα νησιά του Αιγαίου, όπως για παράδειγμα τη Ρήνεια της Δήλου, την οποία αφιέρωσε στο Δήλιο Απόλλωνα. Κατάφερε επίσης να νικήσει το συνασπισμένο στόλο της Μιλήτου και της Λέσβου. Κατά τη διάρκεια της τυραννίας του, ο Πολυκράτης έκανε πολλά σπουδαία έργα στη Σάμο. Έφερε από τα Μέγαρα τον υδραυλικό Ευπαλίνο, ο οποίος κατασκεύασε το «Ευπαλίνειο όρυγμα» που ύδρευε με ασφάλεια την πόλη σε περίπτωση πολιορκίας. Περιτείχισε την ακρόπολη Αστυπάλαια, όπου έχτισε το πλούσιο ανάκτορο του. Επί ημερών του ακόμη, ανεγέρθηκε το Ηραίον, ο μεγαλύτερος ελληνικός ναός που είχε δει ο Ηρόδοτος. Στα ανάκτορά του έμειναν οι λυρικοί ποιητές Ανακρέων και Ίβυκος. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουμε είναι ότι οι Τριάκοντα εφάρμοζαν στυγνή τυραννία ενώ άλλοι τύραννοι όπως ο Πεισίστρατος και ο Πολυκράτης ,φρόντιζαν να κρατούν τις πολιτικές ισορροπίες. Επίσης παρατηρούμε πως οι Τριάκοντα παραμέριζαν τους θεσμούς και οδηγήθηκαν σε εκτελέσεις και διωγμούς προκειμένου να επικρατήσουν . 4)Προβείτε σε μία σύγκριση του καθεστώτος των Τριάκοντα και της Αθηναϊκής δημοκρατίας της εποχής εκείνης . Υπήρχαν περιπτώσεις άσκησης βίας επί περιόδου δημοκρατίας ; (π.χ. των Αθηναίων απέναντι στους συμμάχους τους ); Υπαγορεύονταν από τους ίδιους λόγους με εκείνους των Τριάκοντα ; Σε ποιά από τις δυο παραπάνω περιπτώσεις υπήρχε μεγαλύτερη ωμότητα και γιατί; Η Αθηναϊκή δημοκρατία αναπτύχτηκε στην αρχαία Ελληνική πόλη-κράτος. Η Αθήνα ήταν η πρώτη γνωστή δημοκρατία και ίσως η πιο σημαντική κατά την αρχαιότητα. Οι άνθρωποι δεν εξέλεγαν αντιπροσώπους για να αποφασίζουν στο όνομά τους αλλά έπαιρναν οι ίδιοι αποφάσεις νομοθετικών και εκτελεστικού περιεχομένου. Ο Σόλων, ο Κλεισθένης και ο Εφιάλτης συνέβαλαν στην ανάπτυξη του δημοκρατικού πολιτεύματος. Το τέλος της τυραννίας των Πεισαστρατιδών αποδόθηκε στην δολοφονία του Ιππάρχου. Η Αθηναϊκή δημοκρατία διακόπηκε δύο φορές από ολιγαρχικές επαναστάσεις προς το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. Οι Αθηναϊκοί θεσμοί αναβίωσαν, αλλά είναι αμφισβητήσιμο σε πιο βαθμό ήταν πραγματική δημοκρατία. Υπήρχαν περιπτώσεις άσκησης βίας κατά την περίοδο της δημοκρατίας π.χ.α) ο Σωκράτης που τον υποχρέωσαν να πεθάνει β) ο εξοστρακισμός και γ) η απόφαση να κόψουν όχι το χέρι αλλά τον αντίχειρα του δεξιού χεριού ,ώστε όσοι θα συλλαμβάνονταν αιχμάλωτοι να μην μπορούν να πιάσουν δόρυ επομένως να μην μπορούν να πολεμήσουν αλλά να μπορούν να κρατούν το κουπί για να χρησιμοποιηθούν ως κωπηλάτες στα αθηναϊκά πλοία σε καταναγκαστικά έργα . Οι λόγοι που οδήγησαν σε άσκηση βίας στη δημοκρατία ήταν η ύπαρξη των θεσμών σε αντίθεση με την τυραννία Επομένως η παρανομία αυτή έγκειται όχι σε παράβαση γραπτών νόμων ή συμφωνιών μεταξύ των εμπόλεμων , αλλά στην παραβίαση άγραφων νόμων , καθιερωμένων, πανελλήνια , θεσμών για την τύχη ομήρων και αιχμαλώτων Δεν είναι αυθαίρετη άσκηση βίας, αλλά εφαρμογή των θεσμών.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ ΤΥΡΑΝΝΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ Α.Κ ΚΑΙ Ε.Μ. 1.site wikipedia ΤΥΡΑΝΝΙΑ Οι Τριάκοντα ήταν μια ολιγαρχική κυβέρνηση που την αποτελούσαν τριάντα άτομα,όπου διαδέχτηκε την αθηναική Δημοκρατία μετά το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. Είχε διάρκεια οκτώ μήνες. Σε αυτό το διάστημα οι Τριάκοντα εγκαθίδρυσαν ένα καθεστώς τρόμου. Οι αντίπαλοι τους μπορούσαν να βρούν ξαφνικό θάνατο χωρίς να προηγηθεί δίκη.Δημιούργησαν μια σωματοφυλακή από αδίστακτους νεαρούς οι οποίοι κουβαλούσαν μαχαίρια κατω από την μασχάλη και παραμερίζοντας τους θεσμούς χρησιμοποιούσαν την τρομοκρατία προς τους βουλευτές (ΕΛΛΗΝΙΚΑ κεφ3 παραγρ. 50) επίσης προχώρησαν σε μια σειρά από εκτελέσεις μετοίκων και πλουσίων πολιτών, ώστε να δημεύσουν την περιουσία τους.( ΕΛΛΗΝΙΚΑ κεφ4 παράγρ.1-7) 2.site ΓΕΛ ΒΕΡΟΙΑΣ ΘΕΜΑ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΩΝ ΤΥΡΑΝΝΙΚΩΝ ΚΑΘΕΣΤΩΤΩΝ Η σκληρότητα των πράξεών τους οφείλεται κατά την γνώμη μου επειδή ο Κριτίας είχε εξοριστεί από τον λαό, και από προσωπικό μίσος και λόγω της απληστίας του χρήματος. 3.site wikipedia ΠΟΛΥΚΡΑΤΗΣ Αλλη περίπτωση τυραννικού καθεστώτος στον αρχαίο κόσμο ήταν το τυραννικό καθεστώς του Πολυκράτη. Εκμεταλεύτηκε μια γιορτή της Ηρας όταν όλοι βρίσκονταν έξω από την πόλη και ανέτρεψε το καθεστώς μαζί με τους αδελφούς του.Μοίρασε το νησί σε τρία μερη και ο καθένας διοικούσε από ένα. Η απληστία και η τρομοκρατία που χαρακτηρίζει τους τυράννους στιγμάτισε και τον Πολυκράτη όπου δεν δίστασε να σκοτώσει τον ένα του αδελφό, και να εξορίσει τον άλλο. 4.site wikipedia ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ Για να εδραιώσει την εξουσία του σκότωσε ή εξόρισε τους γεωμόρους οι οποίοι επιθυμούσαν να εγκαταστήσουν στην Σάμο ολιγαρχικό πολίτευμα Και στα δύο τυραννικά καθεστώτα βλέπουμε πως οι τύραννοι ανέβαιναν στην εξουσια με την βία χωρίς να είναι σύμφωνοι η βούληση της πλειοψηφίας.Οι δολοφονίες και οι εξορίες αποτελούσαν την δεύτερη φύση τους. Παρατηρούμε πώς ο Κριτίας με εκφοβισμό και συκοφαντία οδήγησε τον Θεαμένη στον θάνατο- το ίδιο έκανε και ο Πολυκράτης για τον αδελφό του τον Παντάγνωτο (Ηροδότου Ιστορίαι Βιβλίο Γ 39.1-3) Η Αθηναική Δημοκρατία δυστυχώς επηρεάστηκε από την ιμπεριαλιστική ιδέα να δημιουργήσει ένα ισχυρό εμπορικό κράτος χωρίς να μπορεί να ελέγξει τις αντιδράσεις των πόλεων της Συμμαχίας που δυσαρεστούνταν με την απώλεια της ανεξαρτησίας τους-καθώς και η μεταφορά του ταμείου όλων των Ελλήνων που είχε δημιουργηθεί για την αντιμετώπιση των περσών, ΧΩΡΙΣ ΕΓΚΡΙΣΗ από το ιερό νησί της Δήλου στην Αθήνα και η διοχέτευση των πόρων αυτών αποκλειστικά για την δημιουργία της <Αθηναικής Αυτοκρατορίας>. Η απληστία- τρομοκρατία δυστυχώς άγγιξε την Αθηναική Δημοκρατία. Και τα δύο καθεστώτα δεν έδειξαν σεβασμό στους θεσμούς και ιδιαίτερα η Αθηναική Δημοκρατία έδειξε το σκληρό της πρόσωπο όχι στον εχθρό αλλά στους Συμμάχους . Γι αυτό η ωμότητα της πράξης αυτής θεωρείται η μεγαλύτερη.

ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ ΤΥΡΑΝΝΩΝ. ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ΛΥΚΕΙΟΥ

Ομαδική εργασία των Η. Μ., Μ.Μ και Σ.Μ. 1.Σε ποιες αποτρόπαιες πράξεις προέβηκαν οι Τριάκοντα για να εδραιώσουν την εξουσία του. Κάντε αναφορά και σε συγκεκριμένα αποσπάσματα από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα που διδαχτήκατε. Κατά την οκτάμηνη διάρκεια της εξουσίας των τριάντα τυράννων (Ιούλιος 404 Φεβρουάριος 403 π.Χ.) καταλύθηκαν οι νόμοι και οι θεσμοί της Αθηναϊκής δημοκρατίας. Οι τριάκοντα τύραννοι εκλέχθηκαν για να συντάξουν νόμους, σύμφωνα με τους οποίους θα διοικούσαν την Αθήνα, διατηρώντας το «πατροπαράδοτο δημοκρατικό πολίτευμα» της Αθήνας. Έκρυψαν τις πραγματικές προθέσεις τους να εγκαθιδρύσουν ολιγαρχικό πολίτευμα. Επινόησαν διάφορες προφάσεις για να δικαιολογήσουν την καθυστέρηση στην ψήφιση νέων νόμων. (www.laventer.blogspot.com). Οι Τριάκοντα συμπεριφέρθηκαν σας πραγματικοί τύραννοι-δικτάτορες και αυτό είναι φανερό από τις πράξεις τους ,οι οποίες δεν εξύψωναν καθόλου το δημοκρατικό χαρακτήρα του πολιτεύματος το όποιο υποτίθεται ότι υπηρετούσαν. Αρχικά εγκατέστησαν σε θέσεις εξουσίας πρόσωπα που ήταν αφοσιωμένα σε εκείνους ενώ παράλληλα διέλυσαν τα δικαστήρια των ένορκων πολιτών (Ηλιαία). Επίσης η Βουλή συγκροτήθηκε από εξόριστους φανατικούς ολιγαρχικούς που είχαν επιστρέψει και παραχωρήθηκαν σε αυτή οι αρμοδιότητες του ποινικού δικαστηρίου. Ακόμη οι Τριάκοντα κατάργησαν τη μυστική ψηφοφορία των πολιτών και δημιούργησαν έναν κατάλογο 1000 έμπιστων τους ανθρώπων από τον οποίο διόριζαν άρχοντες στις τοπικές διοικήσεις. Επιπροσθέτως, οι Τριάκοντα απέδωσαν στον Άρειο Πάγο τα δικαιώματα που είχε πριν από τις μεταρρυθμίσεις του Σόλωνα ,του Κλεισθένη και του Εφιάλτη. Τέλος κατάργησαν τη σύγκληση της Εκκλησίας του Δήμου –του δημοκρατικότερου έως τότε θεσμού της πολιτείας όπου ο κάθε πολίτης ήταν σε θέση και είχε το δικαίωμα να αποφασίσει για την πόλη του ,να λάβει μέρος ενεργά στην διαχείριση των θεμάτων που προέκυπταν και να επιλύσει τα προβλήματα που δημιουργούνταν. Επομένως, συμπεράνουμε πως οι ενέργειες των Τριάκοντα από την αρχή της διακυβέρνησης τους έδειξαν τις προθέσεις τους και αναίρεσαν τα λεγόμενα τους περί αποκατάστασης της δημοκρατίας με την κατάργηση μόνο ελαχίστων ακραίων νόμων. 2. Που κατά τη γνώμη σας, οφείλεται η σκληρότητα των πράξεων τους ; Από τον ορισμό της ίδιας της λέξης τύραννος μπορούμε ευκόλως να αντιληφθούμε το λόγο για τον οποίο συχνά προέβαιναν σε αποτρόπαιες και σκληρές ενέργειες. Ο τύραννος είναι ένα άτομο που κυβερνά ή γενικά ασκεί εξουσία με αυταρχισμό, σκληρότητα, αυθαιρεσία. Γενικά οι τύραννοι είναι πρόσωπα που παίρνουν την εξουσία με βία και με πραξικόπημα, χωρίς δηλαδή να εκλέγονται από το λαό. Οι πράξεις που επιλέγουν να κάνουν είναι άσχημες και αντιδημοκρατικές προκειμένου να εδραιώσουν τη δύναμη τους απέναντι στο λαό με τη μέθοδο του εκφοβισμού .Επίσης, οι τύραννοι είχαν να αντιμετωπίσουν πολλούς κινδύνους εφόσον κανένας δεν επιθυμούσε να κατέχει την εξουσία. Έτσι ο τύραννος είναι συνέχεια γεμάτος καχυποψία, έτσι ώστε να αντιμετωπίσει και να εξοντώσει τον οποιοδήποτε αντίπαλο του και να εξασφαλίσει τη θέση του. Ακόμη δεν είναι λίγες οι φορές που διοργανώνονται εξεγέρσεις και αντιδράσεις με σκοπό τη μεταβολή του τυραννικού πολιτεύματος από το λαό με αποτέλεσμα ο τύραννος να γίνεται όλο και περισσότερο καχύποπτος. Ο τύραννος βρίσκεται από την αρχή της εξουσίας του σε πολύ δύσκολη θέση γιατί είναι ένα πρόσωπο συνήθως μισητό από τους περισσότερους ανθρώπους. Έτσι οι βίαιες και σκληρές πράξεις του είναι φυσική συνέπεια της συμπεριφοράς που δεχόταν από τους ανθρώπους τους οποίους εξουσίαζε. Είναι πολύ πιθανόν να έπραττε με αυτόν τον τρόπο από αντίδραση για την αντιπάθεια που έδειχνε ο λαός στο πρόσωπο του. Τα άτομα αυτά που επιθυμούν να εξουσιάσουν μάζες και να ηγηθούν ενός συνόλου είναι συχνά άτομα φιλόδοξα και πολύ ανασφαλή. Συχνά επιζητούν ένα τρόπο έτσι ώστε να αναδειχθούν έστω και με τη βία ,να γίνουν το επίκεντρο της προσοχής και να αποφασίζουν για τους υπόλοιπους χωρίς να τους υπολογίζουν. Όταν αμφισβητούνται σε τόσο μεγάλο βαθμό όπως οι τύραννοι από το λαό προβαίνουν σε πράξεις που δείχνουν σκληρότητα και είναι τελείως αντιδημοκρατικές. Παρόλα αυτά υπήρξαν και περιπτώσεις που τύραννοι επιτέλεσαν μεγάλα και θαυμαστά έργα και η πολύ την οποία εξουσίαζαν γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη την εποχή εκείνη. 3. Αναζητήστε άλλες περιπτώσεις τυραννικών καθεστώτων στον αρχαιοελληνικό κόσμο (π.χ Πεισίστρατος ,Πολυκράτης κ.α). Συγκρίνετε την πολιτική που άσκησαν, καθώς και τις πράξεις τους με τις αντίστοιχες των Τριάκοντα. Σε ποια συμπεράσματα καταλήγετε ; Τυραννία Σε μερικές περιπτώσεις κάποιοι φιλόδοξοι άνθρωποι κατόρθωσαν να εκμεταλλευτούν τις φιλονικίες ανάμεσα στις διάφορες πολιτικές παρατάξεις και να πάρουν με τη βία την εξουσία. Οι άρχοντες αυτοί ονομάστηκαν τύραννοι. Οι τύραννοι διοικούσαν αυθαίρετα και έκαναν πολλές αδικίες, γι' αυτό ο λαός τους μίσησε και τους κατάργησε. Έτσι, η λέξη "τύραννος", που αρχικά σήμαινε άρχοντας, απόκτησε την κακή σημασία που έχει και σήμερα. Ο Πεισίστρατος υπήρξε κατά διαστήματα για συνολικά περίπου 20 χρόνια τύραννος των Αθηνών, στην περίοδο 561 έως 527 π.Χ. Προσπάθησε και κατάφερε να επιβάλει τυραννίδα τρεις φορές χρησιμοποιώντας άλλοτε συμμάχους από διάφορες πόλεις, άλλοτε από την ίδια την Αθήνα όπου υπήρχαν έντονες διαμάχες εξουσίας μεταξύ αντίπαλων ισχυρών οικογενειών, άλλοτε μισθοφορικό στρατό και άλλοτε τραγελαφικά τεχνάσματα. Τις πρώτες δύο φορές κατάφερε να επιβληθεί για μικρό χρονικό διάστημα, μετά το οποίο ανατράπηκε και εξορίστηκε. Την τρίτη φορά όμως έμεινε στην εξουσία μέχρι το θάνατό του. Αυτός επήλθε από φυσικά αίτια και σε μεγάλη ηλικία του Πεισιστράτου, το 527 π.Χ., οπότε τον διαδέχτηκαν οι Πεισιστρατίδες. Συνολικό έργο Στο διάστημα της διακυβέρνησής του σπάνια εφάρμοζε στυγνή τυραννία και φρόντιζε να κρατά πολιτικές ισορροπίες, μη καταλύοντας όλους τους θεσμούς. Εντούτοις με πολλούς τρόπους παρακώλυε την πραγματική λειτουργία της δημοκρατίας και ήλεγχε όλους τους μηχανισμούς της εξουσίας, παίρνοντας κατά καιρούς και ακραία, σαφώς τυραννικά μέτρα. Εξόρισε για παράδειγμα όλους τους σημαντικούς αντιπάλους του, που ήταν οι "παράλιοι", δηλαδή οι αριστοκράτες και οι μεγαλέμποροι υπό τον Αλκμεωνίδη Μεγακλή, και οι "πεδιακοί", δηλαδή οι επίσης αριστοκράτες, αλλά ολιγαρχικοί στις πεποιθήσεις γαιοκτήμονες υπό τον Λυκούργο γιο του Αριστολαΐδη. Πήρε συγγενείς όλων των αντιπάλων του ως ομήρους ώστε να μην τολμούν να του αντιταχθούν όσοι παρέμεναν στην Αθήνα - έστειλε τους ομήρους στη Νάξο όπου έγινε τύραννος ο προσωπικός φίλος του Λύγδαμις. Δήμευσε τις περιουσίες όσων εξόρισε και τις μοίρασε στους ακτήμονες ή στους μικροκτηματίες και γενικά πήρε στη συνέχεια οικονομικά μέτρα υπέρ των αγροτών, βοσκών, θητών και φτωχών που αποτελούσαν και το βασικό λαϊκό έρεισμά του. Στήριξε την πολιτική του στον "πόλεμο κατά των πλουσίων" αλλά πήρε και μέτρα που τον έκαναν αρεστό ακόμα και σε εκείνους, επειδή τόνωσαν το εμπόριο και τη βιοτεχνία. Αυτό το έκανε τόσο για να ευημερεί η πόλη, όσο και για να προσεταιρίζεται όσους αριστοκράτες και αστούς εμπόρους μέχρι πρόσφατα στήριζαν το κόμμα των "παραλίων" ή εκείνη την εποχή, των Αλκμεωνιδών. Απέφυγε τους πολέμους και στα ειρηνικά χρόνια της κυβέρνησής του η οικονομία της Αθήνας βελτιώθηκε σημαντικά, κατασκευάστηκαν πολλά έργα και δημιουργήθηκε σημαντική βιβλιοθήκη. Ο ίδιος είχε σημαντικά εισοδήματα από προσωπικές επιχειρήσεις που απέκτησε στο Παγγαίο όσο ήταν εξόριστος και έτσι δεν επιβάρυνε ιδιαίτερα τον κρατικό προϋπολογισμό με προσωπικές δαπάνες που θα τον αποξένωναν από το λαό. Συνέδεσε το όνομα του με σπουδαία εξωραϊστικά έργα (Εννεακρούνος πηγή, τελεστήριο της Ελευσίνας) καθώς και την προσπάθεια για δημιουργία βιβλιοθήκης Περίανδρος Ο Περίανδρος ο Κορίνθιος (668 – 584 π.Χ.) ήταν τύραννος της Κορίνθου που διαδέχθηκε τον πατέρα του Κύψελο που είχε ανατρέψει την δωρική αριστοκρατία. Ήταν περιώνυμος για την κακουργία αλλά και τη μεγαλοπραγμοσύνη και σοφία του. Υπήρξε στην αρχή πολύ ηπιότερος από τον πατέρα του αλλά αργότερα παρασύρθηκε σε αδικοπραγίες και ωμότητες. Ο Ηρόδοτος μας πληροφορεί ότι κάποτε ο Περίανδρος ζήτησε συμβουλή από τον τύραννο της Μιλήτου Θρασύβουλο πώς να στερεώσει καλλίτερα την Αρχή του και έλαβε με συμβολική πράξη την απάντηση ότι θα πρέπει να εξοντώσει κάθε ισχυρό αντίπαλο ή αντιδρώντα στο έργο του. Έκτοτε ο Περίανδρος δεν δίστασε ακόμη και να διαπράξει φόνους οικείων του. Έτσι φόνευσε με λακτίσματα τη γυναίκα του Λυσίδη την οποία και αποκαλούσε θωπευτικά «Μέλισσα». Μεταμεληθείς, με την ιδέα της εξιλέωσης, πρόσθεσε νέο αποτρόπαιο έγκλημα όταν κάλεσε σε επίσημη εορτή στην αυλή του τις επιφανέστερες γυναίκες της Κορίνθου τις ξεγύμνωσε και έκαψε τα ενδύματα και τα κοσμήματά τους επί της πυράς της εστίας. Τον εκ Λυσίδης γιο του Λυκάφρονα επειδή αντέδρασε στις συμπεριφορές του αυτές εξόρισε στην Κέρκυρα που τότε υπαγόταν στην Κόρινθο. Όταν αργότερα τον ανακάλεσε, ο Λυκάφρονας αρνήθηκε την πατρική και δημόσια θέση λέγοντας πως δεν μπορεί να συζεί με τον φονιά της μητέρας του. Τότε ο Περίανδρος δέχθηκε να παραιτηθεί υπέρ του γιου του και να αποσυρθεί στην Κέρκυρα. Όταν όμως πληροφορήθηκαν τούτο οι Κερκυραίοι φοβούμενοι μη τύχουν άλλης καταπίεσης φόνευσαν τον Λυκάφρονα. Ο Περίανδρος τότε για να τους τιμωρήσει συγκέντρωσε 300 παίδες των καλλιτέρων οικογενειών της Κέρκυρας και τους έστειλε στο Βασιλιά της Λυδίας Αλυάττη για να τους ευνουχίσει κατά το ασιατικό έθιμο. Το πλοίο όμως προσάραξε στη Σάμο και οι νέοι ελευθερώθηκαν. Ο Περίανδρος αν και αγαπούσε τις στρατιωτικές επιδείξεις φαίνεται πως δεν ενεπλάκη σε εξωτερικούς πολέμους. Τον μοναδικό που οργάνωσε ήταν κατά του πεθερού του Προκλέα, τυράννου της Επιδαύρου, με αιτία το θάνατο της κόρης του. Αυτές είναι περίπου οι μαρτυρίες των παλαιών που διασώθηκαν περί του Περίανδρου που ίσως να είναι ψευδείς ή υπερβολικές αν γίνει σύγκριση με άλλα γεγονότα από τα οποία διαπιστώνεται ότι επί εποχής του η Κόρινθος ανυψώθηκε σε δύναμη και ακμή και έφθασε να γίνει θαλασσοκράτειρα. Εκτός όμως αυτού ο Περίανδρος υπήρξε και κοινωνικός αναμορφωτής, νομοθέτησε κατά της ασωτίας, πολυτέλειας, εύρεση εργασίας σε φτωχούς και φορολογίας των πλουσίων. Προστάτευσε τα γράμματα και τις τέχνες και κατέστησε την αυλή του κέντρο πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Για δε τη σπάνια θυμοσοφία του κατατάχθηκε μεταξύ των επτά σοφών του αρχαίου κόσμου. Προϊόντα της διανοητικής γονιμότητας και ανθηρότητάς του αποτελούν αφενός ένα μακρύ ποίημά του με τίτλο «Υποθήκες στον ανθρώπινο βίο» από το οποίο ελάχιστα αποσπάσματα διασώθηκαν και αφετέρου τα αποφθέγματά του που αποστάζουν ευγένεια αισθήματος, αλάθητο πείρα και πρακτική σοφία, στοιχεία που βεβαίως δεν συνάδουν με τις περί αυτού κακόβουλες ιστορίες (έστω και στην έκταση που του αποδίδονται). Πολυκράτης Ο Πολυκράτης ήταν τύραννος της Σάμου κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα π.Χ. Ανάληψη εξουσίας Δεν είναι γνωστό ποια χρονολογία ακριβώς πήρε την εξουσία. Εκμεταλλεύτηκε μια γιορτή της Ήρας όταν όλοι βρίσκονταν έξω από την πόλη και ανέτρεψε το καθεστώς μαζί με τους αδερφούς του, που από τον Ηρόδοτο αναφέρονται ως Παντάγνωτος και Συλοσών. Μοίρασαν το νησί σε τρία μέρη και ο καθένας διοικούσε από ένα, όμως ο Πολυκράτης σκότωσε τον Παντάγνωτο και εξόρισε τον Συλοσώντα. Ακολουθώντας τη συνηθισμένη τακτική των τυράννων ο Πολυκράτης προσπάθησε πρώτα απ' όλα να εδραιώσει την εξουσία του. Σκότωσε ή εξόρισε όσο μπορούσε περισσότερους νεωκόρους, δηλαδή μεγαλογαιοκτήμονες, οι οποίοι επιθυμούσαν να εγκαταστήσουν στη Σάμο ολιγαρχικό πολίτευμα. Ο Πολυκράτης έφτιαξε ένα στόλο από εκατό πλοία και χίλιους τοξότες και λεηλατούσε τα νησιά του Αιγαίου, όπως για παράδειγμα τη Ρήνεια της Δήλου, την οποία αφιέρωσε στο Δήλιο Απόλλωνα. Κατάφερε επίσης να νικήσει το συνασπισμένο στόλο της Μιλήτου και της Λέσβου. Θεαγένης Ο Θεαγένης ο Μεγαρεύς ήταν τύραννος των Μεγάρων με καταγωγή από τη Νίσαια, αρχαία Μεγαρική πόλη , χτισμένη στις ακτές του Σαρωνικού, κοντά στο σημερινό χωριό Πάχη. Κατέλαβε την εξουσία το 625 π.Χ. και διακρίθηκε ώς προστάτης των τεχνών και ιδρυτής δημόσιων έργων. Έφτιαξε με τη βοήθεια του Ευπάλινου, υδραγωγείο και δεξαμενή. Ηταν πεθερός του Κύλωνα, μετά την αποτυχία του οποίου, εξακολούθησε την εκστρατεία κατά των Αθηναίων και κυρίευσε τη Σαλαμίνα. Σκοτώθηκε το 580 π.Χ. σε σύγκρουση με την ολιγαρχική φατρία των Μεγάρων. Θρασύβουλος ο Μιλήσιος Ο Θρασύβουλος ήταν τύραννος της Μιλήτου κατά τον 7ο αιώνα π.Χ. Υπό την εξουσία του, η Μίλητος διεξήγαγε μακροχρόνιο πόλεμο κατά της Λυδίας. Ο πόλεμος τερματίστηκε χωρίς αποφασιστική νίκη κάποιας παράταξης, αποτέλεσμα το οποίο ο Ηρόδοτος αποδίδει στο γεγονός ότι ο Θρασύβουλος ξεγέλασε τον Αλυάττη Β' ώστε να υπογραφεί ειρήνη. Μετά τον πόλεμο Μίλητος και Λυδία σύναψαν συμμαχία. Ο Θρασύβουλος ήταν σύμμαχος με τον Περίανδρο, τύραννο της Κορίνθου. Στις «Ιστορίες» του, ο Ηρόδοτος αφηγείται ένα διάσημο ανέκδοτο, στο οποίο ο Περίανδρος έστειλε στο Θρασύβουλο έναν απεσταλμένο αναζητώντας συμβουλές για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να κυβερνήσει. Ο Θρασύβουλος, αντί να δώσει κάποια απάντηση, πήρε μαζί του τον απεσταλμένο και τον οδήγησε σε ένα χωράφι με καλαμπόκια. Εκεί, μπροστά στα απορημένα μάτια του άνδρα αυτού, άρχισε να κόβει τα ψηλότερα κοτσάνια με ένα ραβδί. Το μήνυμα, το οποίο ορθώς ερμήνευσε ο Περίανδρος, ήταν πως ο φρόνιμος ηγέτης φροντίζει να προλαμβάνει τους κινδύνους που απειλούν την εξουσία του, απομακρύνοντας νωρίς από τα πράγματα εκείνους που ήταν αρκετά δυνατοί να διεκδικήσουν την εξουσία του. Συμπέρασμα Γενικά οι τύραννοι της αρχαιότητας ήταν σκληροί όσον αφορά την εξουσία και τη διοίκηση των πόλεων. Τριάκοντα Τύραννοι Οι Τριάκοντα Τύραννοι συνιστούσαν μια ολιγαρχική κυβέρνηση τριάντα ατόμων, η οποία διαδέχτηκε την αθηναϊκή δημοκρατία μετά το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Διήρκεσε 8 μήνες, το 404 π.Χ Τον τρόπο αυτό διακυβέρνησης επέβαλε στους Αθηναίους ο Σπαρτιάτης στρατηγός Λύσανδρος μετά την παράδοση της πόλης, την οποία διαπραγματεύτηκε ένας από τους μελλοντικούς τυράννους, ο Θηραμένης. Η Εκκλησία του Δήμου προέβαλε αντίσταση, ωστόσο με τη βοήθεια μιας σπαρτιατικής φρουράς που εγκαταστάθηκε στην πόλη οι Τριάκοντα, με τον Κριτία επικεφαλής, εγκαθίδρυσαν ένα καθεστώς τρόμου, το οποίο διατήρησε στο ακέραιο τα πολιτικά δικαιώματα μοναχά 3.000 ατόμων, μέλη της δικής τους παράταξης. Οι αντίπαλοί τους μπορούσαν να βρουν ξαφνικά το θάνατο χωρίς να προηγηθεί δίκη. Εκείνοι που αντιστάθηκαν στην εξέλιξη αυτή των πραγμάτων εξοντώθηκαν χωρίς οίκτο, ανάμεσά τους κι ο ίδιος ο Θηραμένης που εξαναγκάστηκε να πιει κώνειο. Τον Ιανουάριο του 403 π.Χ., μετά από επτά ή οκτώ μήνες στην εξουσία, οι Τριάκοντα εκδιώχθηκαν από το Θρασύβουλο προς μεγάλη ανακούφιση των κατοίκων. Τύραννος Είναι ο κυβερνήτης του πολιτεύματος της Τυραννίας. Το πολίτευμα αυτό ίσχυε στην Πόλη-κράτος τον 8ο αιώνα. Οι τύραννοι ανέβαιναν στην εξουσία με την βοήθεια των οπαδών τους χωρίς απαραίτητα αυτό να είναι σύμφωνο με τη βούληση της πλειοψηφίας. Παρ' όλα αυτά, οι τύραννοι επεδίωκαν και πετύχαιναν να κερδίσουν την εύνοια μέρους ή ολόκληρου του λαού πραγματοποιώντας έργα ή επιτεύγματα πολιτισμικής φύσεως, ὀπως ο Περίανδρος της Κορίνθου και ο Πεισίστρατος της Αθήνας. Τελικώς οι τύραννοι απέτυχαν να φέρουν την ευημερία των πολιτών και συνεπώς ακολούθησε η Δημοκρατία, αρχικά από την Αθήνα, ενώ άλλες πόλεις οδηγήθηκαν στην Ολιγαρχία. Τύραννοι εξακολουθούν να υφίστανται σήμερα, επιδιώκοντας το προσωπικό τους συμφέρον 4. Προβείτε σε μια σύγκριση του καθεστώτος των Τριάκοντα και της Αθηναϊκής δημοκρατίας της εποχής εκείνης. Υπήρχαν περιπτώσεις άσκησης βίας επί περιόδου δημοκρατίας; (π.χ των Αθηναίων απέναντι στους συμμάχους τους); Υπαγορεύονταν από τους ίδιους λόγους με εκείνους των Τριάκοντα; Σε ποια από τις δύο παραπάνω περιπτώσεις υπήρχε μεγαλύτερη ωμότητα και γιατί ; Αρχικά διαβάζοντας τα ιστορικά κείμενα του Ξενοφώντα διακρίνουμαι τα δύο αντίπαλα στρατόπεδα Αθηνά και Σπάρτη. Ό Ξενοφών μας περιγράφει τους δύο αντιπάλους οι οποίοι με κάθε τους κίνηση προσπαθούν να αποκτήσουν το πάνω χέρι στην εμφύλια διαμάχη. Οι διαφορές είναι μεγάλες αλλά η σημαντικότερη από αυτές είναι τα πολιτεύματα δημοκρατία για την Αθήνα με ένα τόνο ηγεμονικό και ολιγαρχία για την Σπάρτη. Ή Αθήνα προσπαθεί να επέμβει στις διάφορες Ελληνικές πόλεις ερχόμενη αντίθετη στο ολιγαρχικό καθεστώς της Σπάρτης. Οι περιπτώσεις βίας την περίοδο της δημοκρατίας ήταν άφθονες αφού η Αθήνα παρόλο που χαρακτηριζόταν από δημοκρατικό καθεστώς προβαίνει σε αποτρόπαιες πράξεις απέναντι στους συμμάχους της και στους αντιπάλους της .Πρώτα η δημοκρατική Αθήνα είχε διαπράξει παραβιάσεις του πολεμικού δικαίου .Επιπλέον με ψηφοφορία που είχαν κάνει ότι εάν νικήσουν στη ναυμαχία στους Αιγός ποταμούς να κόψουν το δεξί χέρι όσων θα αιχμαλωτίζονταν και επίσης αφού κατέλαβαν μια Κορινθιακή και μια Ανδριώτικη τριήρεις πέταξαν το πλήρωμα των πλοίων στη θάλασσα. Μετά από αυτές τις απερίσκεπτες ενέργειες ακλούθησαν και άλλες ακόμη πιο βίαιες απέναντι στους ίδιους τους συμμάχους. Όμως και οι Τριάκοντα δεν υστερούσαν σε τίποτα αφού μόλις ο Λύσανδρος τους νίκησε στη ναυμαχία που έγινε οι Σπαρτιάτες αφού υποχρέωσαν την Αθήνα να αλλάξει πολίτευμα και αφού έφεραν τους τριάντα τυράννους καθώς πλήθαιναν οι αυθαιρεσίες του καθεστώτος και οι άδικες εκτελέσεις Αθηναίων πολιτών, πολλοί άρχισαν να ανησυχούν και να προσπαθούν να αντιδράσουν έτσι στην προσπάθεια τους να διαλύσουν μια πιθανή εξέγερση σκότωσαν πολλούς ή από προσωπικό μίσος ή για τα χρήματα τους. Έτσι αποφάσισαν να συλλάβουν ο κάθε ένας τους από έναν μέτοικο και αφού τον σκοτώσουν να δημεύσουν την περιουσία του. Ένας όμως από αυτούς αντιστάθηκε ο Θηραμένης τον οποίο όμως τον οδήγησαν σε θάνατο αφού προσπάθησε να φανερώσει το τυραννικό καθεστώς το οποίο επικρατούσε με τον ερχομό των Τριάκοντα στην Αθήνα . Αργότερα, όμως οι Αθηναίοι θέλοντας να δείξουν την δύναμη τους όπως γνωρίζουμε και από την ιστορία μέσω της συμμαχίας της Δήλου εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες των συμμάχων και επιβάλλουν τεράστιους φόρους. Η ενέργεια αυτή ήταν απόλυτα εναρμονισμένη με τις επιδιώξεις και τα συμφέροντα της, που στόχο είχαν την ανάδειξη της σε μεγάλη δύναμη .Παράλληλα, οι Αθηναίοι έκαναν ένοπλες στις συμμαχικές τους πόλεις καθώς αυτές παρουσίαζαν διαθέσεις αποχώρησης από την συμμαχία που είχε καταλήξει σε Αθηναϊκή ηγεμονία. Επιπλέον οι Αθηναίοι δείχνουν την σκληρότητα και την δύναμη στους Κερκυραίους πρέσβεις τους οποίους μάλιστα και φυλακίζουν θέλοντας να περάσουν τις δικές τους απόψεις στην Κέρκυρα η οποία παρόλο που είναι μικρή δύναμη προσπαθεί με διπλωματικούς τρόπους να έχει φιλικές σχέσεις και με τους Αθηναίους και τους Κορινθίους, η διπλωματική αυτή στάση της Κέρκυρας δεν είναι εντελώς απαλλαγμένη από κάποια δολιότητα και ιδιοτέλεια δηλώνει όμως έτσι ακριβή υπολογισμό και πολιτικό ρεαλισμό ώστε να βγεί αλώβητη από τις συγκρούσεις των δύο μεγάλων παρατάξεων. Έτσι και οι Αθηναίοι που αρχικά απορρίπτουν το αίτημα των Κερκυραίων διότι δεν θέλουν να παραβιάσουν την συμφωνία με τους Σπαρτιάτες (τριακονταετείς σπονδές του 445 π.Χ) βγαίνουν απόλυτα κερδισμένοι. Κατανοώντας τα παραπάνω καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι λόγοι βιαιότητας και της δημοκρατικής Αθήνας και του καθεστώτος των Τριάκοντα είναι κατά ένα πολύ μικρό ποσοστό διαφορετικοί. Οι λόγοι της Αθηνάς είναι πολίτικοι και επεκτατικοί προσπαθώντας με αυτούς τους τρόπους να επεκταθούν εις βάρος των υπολοίπων Ελληνικών πόλεων και να δείξουν ταυτόχρονα την τεράστια δύναμη τους πραγματοποιώντας τα προσωπικά τους οφέλη .Από την άλλη οι Τριάκοντα με αυτήν την βίαιη στάση τους απέναντι στους Αθηναίους πολίτες εκπροσωπούν το σκληρό αυταρχικό καθεστώς της Σπάρτης, ενώ παράλληλα εκτελούν και τα δικά τους προσωπικά τους συμφέροντα .Το κοινό τους όμως χαρακτηριστικό είναι η βίαιη συμπεριφορά και το προσωπικό όφελος κάτι το οποίο είναι απόλυτα λογικό αφού και οι δύο υποδαύλιζαν τους ανταγωνισμούς και οδήγησαν τις δύο πόλεις σε ανοικτή ρήξη τον Πελοποννησιακό πόλεμο, ο οποίος διήρκησε περίπου 30 ολόκληρα χρόνια προκαλώντας υλικές ζημιές ­καταστροφές, ανθρώπινες απώλειες ,ανάμειξη των Περσών στα Ελληνικά ζητήματα και τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις. Από τα προηγούμενα συμπεραίνουμε ότι οι Τριάκοντα τύραννοι έδειξαν πολύ περισσότερη σκληρότητα, βιαιότητα και ωμότητα σαν εξουσία. Αυτό συνέβη επειδή οι Τριάκοντα έπρεπε να αντιμετωπίσουν τις εξεγέρσεις των Αθηναίων πολιτών οι οποίοι προσπάθησαν να μεταβάλουν το πολίτικο καθεστώς και επιθυμούσαν να επανέλθει η δημοκρατία στην πόλη τους. ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ • (www.harrytsopanos.blogspot.com) • (www.istorikathemata.com • (www.laventer.blogspot.com) • (www.wikipedia.gr) Εικόνα, πηγή: www.katohika.gr ΒΙΛΙΟΓΡΑΦΙΑ • ( ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ,ΣΕΛ 98,99,102,103) • (ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ, Α’ΛΥΚΕΙΟΥ, ΣΕΛ 85)

EΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΥΡΑΝΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ Α.Μ & Ε.Μ για το τυραννικό καθεστώς στα πλαίσια του μαθήματος "Αρχαία ελληνικά Α΄Λυκείου, Ξενοφώντος ελληνικά" • Σε ποιες αποτρόπαιες πράξεις προέβησαν οι Τριάκοντα για να εδραιώσουν την εξουσία τους. Κάντε αναφορά και σε συγκεκριμένα αποσπάσματα από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα που διδαχτήκατε. Η Τυραννία ήταν είδος πολιτεύματος κατά την αρχαιότητα. Kατά το πολίτευμα αυτό την ανωτάτη εξουσία έπαιρνε ένας άνδρας, ο Tύραννος, είτε δια της βίας είτε δια της απάτης. Οι Τριάκοντα Τύραννοι συνιστούσαν μια ολιγαρχική κυβέρνηση τριάντα ατόμων. Ο κύριος όρος εκλογής των τριάκοντα ήταν η σύνταξη νόμων με τους οποίους θα διοικούσαν την πόλη. Ενώ λοιπόν ο ΄΄δήμος΄΄ περίμενε την αποκατάσταση του πατροπαράδοτου πολιτεύματος δηλαδή της δημοκρατίας, ο Λύσανδρος και οι πιο φανατικοί ολιγαρχικοί εννοούσαν την επαναφορά του ολιγαρχικού καθεστώτος που υπήρχε πριν από δυο αιώνες. Οι αυθαιρεσίες όμως των τριάκοντα τυράννων δεν σταματούν εδώ. Ρυθμίζουν κατά βούληση τα κύρια θεσμικά όργανα στην διοίκηση της πολιτείας. Ενώ δηλαδή η βουλή των πεντακοσίων απαρτίζοταν από πενήντα άνδρες από κάθε φυλή ,την εποχή των τριάκοντα τα μέλη της εκλέγονταν από ένα κατάλογο 1000 μόνο πολιτών, που ήταν ιδιαίτερα έμπιστοι σε αυτούς και συνήθως πολιτικοί εξόριστοι. Παράλληλα παραχώρησαν στη Νέα Βουλή δικαστικές αρμοδιότητες, που εξυπηρετούσαν τα συμφέροντά τους. Κοντά σε όλα αυτά αξίζει να αναφερθεί ότι κατάργησαν και τη μυστική ψηφοφορία σε όλες τις διαδικασίες. Στη συνεχεία προσπαθώντας να κερδίσουν τις καλές εντυπώσεις και την εμπιστοσύνη του λαού στρέφονται κατά των συκοφαντών. Για να εξασφαλίσουν τη λαϊκή αποδοχή εμφανίζονται ως υπερασπιστές της αρετής και της τιμής των πάντων. Ζητούν ενίσχυση από την Σπάρτη και επιβάλλουν ξενικό ζυγό στην πόλη προκειμένου να εδραιώσουν την εξουσία τους. Μάλιστα αναλαμβάνουν τα έξοδα του στρατού κατοχής με χρήματα του Δημοσίου. Επίσης συμπεριφέρονταν με δουλικότητα στους στρατιώτες της Σπάρτης για να επιδοκιμάζουν τις αυθαιρεσίες τους. Έχοντας λοιπόν εξασφαλίσει την υποστήριξη τους προχωρούν στην τελευταία φάση του σχεδίου τους, τις εκκαθαρίσεις. Συλλαμβάνουν χωρίς διάκριση όλους τους πολιτικούς τους αντιπάλους και τους θανατώνουν χωρίς δίκη. Δε διστάζουν να έρθουν σε σύγκρουση ακόμη με ολιγαρχικούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι το γεγονός ότι αφού τελείωσε το λόγο του ο Θηραμένης έχοντας λάβει με το μέρος του την κοινή γνώμη και φοβούμενος ο Κριτίας μήπως τελικά γλιτώσει την καταδίκη μέσω της ψηφοφορίας και μη μπορώντας να το ανεχτεί αυτό προέβει στην αυθαίρετη διαγραφή του Θηραμένη από τον κατάλογο χωρίς την σύμφωνη γνώμη της Βουλής προκειμένου να προχωρήσει ανενόχλητος στην διαταγή του θανάτου του. (κεφάλαιο 3, παράγραφος 50 - 53) Άλλο ένα παράδειγμα, είναι η περίπτωση του Θηραμένη στην οποία ενώ είχε ζητήσει ικεσία από τους θεούς στο βωμό, οι τριάκοντα τύραννοι χωρίς δισταγμό και χωρίς να σεβαστούν το άσυλο που είχε ζητηθεί, με εντολή τους εισέβαλαν στο βωμό ο Σάτυρος και κάποιοι υπηρέτες και προσπαθούσαν να τον τραβήξουν. Μάρτυρες και συνένοχοι σε αυτό το αποτρόπαιο έγκλημα που προσβάλει τα δικαιώματα και τις αξίες των Αθηναίων έγιναν οι βουλευτές που έμειναν αδρανείς να παρακολουθούν τα γεγονότα χωρίς κανείς από αυτούς να επέμβει φοβούμενοι τους “ συνεργάτες ” των τριάκοντα. Έπειτα, αφού τον έσυραν μέσα από την αγορά, εκείνος προσπαθώντας να δώσει έμφαση στο έγκλημα το οποίο είχε υποστεί φωνάζε δυνατά. Ο Σάτυρος τον διέταξε να σωπάσει γιατί αλλιώς θα κλάψει πικρά και μέσα από την απάντηση του – “Και αν σιωπάσω δεν θα κλάψω πικρά;” - δηλώνεται η πικρία, η απογοήτευση και η βαναυσότητα με την οποία του συμπεριφέρονταν. Και στη συνέχεια, του έδωσαν το κώνειο και αφού το ήπιε απευθύνθηκε στον Κριτία που ήταν πολιτικός του αντίπαλος θέλοντας να δείξει πως πια δεν αποτελεί εμπόδιο για τα σχέδια του. (κεφάλαιο 3, παράγραφος 53 - 56) • Που, κατά την γνώμη σας, οφείλεται η σκληρότητα των πράξεων τους; Κατά την γνώμη μας, η σκληρότητα των πράξεων των τριάκοντα τυράννων οφείλεται στο ότι πέρασαν τα παιδικά-εφηβικά τους χρόνια σε μια δύσκολη εποχή γεμάτη πολεμικές αναταράξεις και ανασφάλεια για το μέλλον. Επίσης βίωσαν την σκληρότητα του πολέμου καθώς και την απώλεια συγγενικών τους προσώπων. Αυτό τους όπλισε με μια ισχυρή αντιπάθεια απέναντι στο δημοκρατικό πολίτευμα θεωρώντας το υπαίτιο για ότι τους είχε συμβεί. Επιπρόσθετα, αυτοί επειδή ορίστηκαν ως εκπρόσωποι των Σπαρτιατών στην Αθήνα έπρεπε να συμμορφωθούν με τις επιταγές που τους όρισε η Σπάρτη προκειμένου να διαφυλάξουν τις θέσεις τους στη διακυβέρνηση της Αθήνας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το γεγονός ότι προκειμένου να εδραιώσουν την εξουσία τους οι τριάκοντα έστειλαν στην Αθήνα τον Κριτία μαζί με την σπαρτιατική φρουρά με σκοπό να εξαναγκάσει την εκκλησία του δήμου που μέχρι τότε είχε ισχύ να συμφωνεί με αυτά που ήθελαν να επιβάλουν. Όποιος δεν συμμορφωνόταν από τους Τριάκοντα πλήρωνε το τίμημα των πράξεων του (π.χ. Θηραμένης). Επιπλέον, οι τριάκοντα τύραννοι διακατέχονταν από ολιγαρχικά ένστικτα. Προσδοκούσαν να κατέχουν ισχυρές και με κύρος θέσεις στο πολιτική και στο στρατιωτική ζωή της Αθήνας. Αυτό όμως γινόταν εξαιρετικά δύσκολο με το δημοκρατικό πολίτευμα -στο οποίο την εξουσία την είχε ο λαός (δήμος)- έτσι κατέφευγαν σε ολιγαρχικά ιδεώδη στα οποία μπορούσαν να επιβληθούν ευκολότερα χρησιμοποιώντας τη βία ως κύριο εργαλείο τους. • Αναζητήστε άλλες περιπτώσεις τυραννικών καθεστώτων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο (π.χ. Πεισίστρατος, Πολυκράτης κ.α). Συγκρίνετε την πολιτική που άσκησαν, καθώς και τις πράξεις τους με τις αντίστοιχες των Τριάκοντα. Σε ποια συμπεράσματα καταλήγετε; Τύραννος είναι ο κυβερνήτης του πολιτεύματος της Τυραννίας. Οι τύραννοι ανέβαιναν στην εξουσία με την βοήθεια των οπαδών τους χωρίς απαραίτητα αυτό να είναι σύμφωνο με τη βούληση της πλειοψηφίας. Παρ' όλα αυτά, οι τύραννοι επεδίωκαν και πετύχαιναν να κερδίσουν την εύνοια μέρους ή ολόκληρου του λαού πραγματοποιώντας έργα ή επιτεύγματα πολιτισμικής φύσεως. Μερικά από τα παραδείγματα τυράννων που ακολούθησαν τα παραπάνω είναι οι εξής: • Αβαντίδας:Ο Αβαντίδας ήταν τύραννος, της Σικυώνος. • Αγαθοκλής:Ο Αγαθοκλής ήταν τύραννος των Συρακουσών και βασιλιάς της Σικελίας. • Αισχίνης :Ένας από τους λεγόμενους στην αρχαιότητα Τριάκοντα Τυράννους . • Αριστίων:Ο Αριστίων ήταν αρχαίος φιλόσοφος και τύραννος της Αθήνας . • Αρισταγόρας ο Μιλήσιος:Ο Αρισταγόρας ήταν τύραννος της αρχαίας Μιλήτου. • Αρχίας ο Θηβαίος:Ο Αρχίας ήταν ένας από τρεις Θηβαίους ολιγαρχικούς που κατέλαβαν την εξουσία της Θήβας με την βοήθεια της Σπάρτης. • Διονύσιος ο νεότερος:Ο Διονύσιος ο Νεότερος ήταν γιος του Διονυσίου του Πρεσβυτέρου από τη σύζυγό του Δωρίδα. • Διονύσιος ο Πρεσβύτερος:Ο Διονύσιος ο Πρεσβύτερος ήταν τύραννος των Συρακουσών. • Δούρις ο Σάμιος:Ο Δούρις ήταν τύραννος της πατρίδος του της Σαμου . • Ερατοσθένης (τύραννος):Ο Ερατοσθένης ήταν ένας από τους τριάκοντα τυράννους. • Ερμίας ο Αταρνεύς:Ξεκίνησε ως ευνούχος δούλος του τραπεζίτη και τυράννου Ευβούλου, με καταγωγή από τη Βιθυνία. Αργότερα διαδέχθηκε τον τύραννο Εύβουλο (348 π.Χ.), τον οποίο δολοφόνησε. • Ηγησίστρατος του Πεισίστρατου: O Ηγησίστρατος ήταν γιος του τυράννου της Αθήνας, Πεισίστρατου και της Τιμώνασσας, γυναίκας από το Άργος. • Θεαγένης ο Μεγαρεύς:Ο Θεαγένης ο Μεγαρεύς ήταν τύραννος των Μεγάρων. • Θηραμένης:Ο Θηραμένης (ευρίσκετο στην εξουσία για την περίοδο 411-404 π.Χ) ήταν ένας Αθηναίος πολιτικός, εξέχων στην τελευταία δεκαετία του Πελοποννησιακού Πολέμου. • Θρασύβουλος ο Μιλήσιος:Ο Θρασύβουλος ήταν τύραννος της Μιλήτου κατά τον 7ο αιώνα π.Χ. • Ιέρων Α' των Συρακουσών:Ο Ιέρων ήταν τύραννος της πόλης των Συρακουσών. • Ιππίας ο τύραννος:Ο Ιππίας (575 π.Χ. -490 π.Χ.) ήταν γιος του τυράννου των Αθηνών Πεισίστρατου τον οποίο και διαδέχθηκε μαζί με τον αδελφό του Ίππαρχο το 527 π.Χ. • Ίππαρχος ο τύραννος:Ο Ίππαρχος ήταν γιος του τυράννου Πεισίστρατου, ένας εκ των δύο Πεισιστρατιδών που κυβέρνησαν την Αθήνα μετά το 527 π.Χ. • Ίπποκλος:Ο Ίπποκλος ήταν αρχαίος Έλληνας τύραννος της Λαμψάκου. • Ιπποκράτης ο Γελαίος:Ο Ιπποκράτης ο Γελαίος ήταν τύραννος της Γέλας της Σικελίας. • Κύψελος:Ο Κύψελος ήταν τύραννος της Κορίνθου. • Κλεόβουλος:Ο Κλεόβουλος ήταν τύραννος της Λίνδου στη Ρόδο. • Κριτίας:Ο Κριτίας ήταν Αθηναίος πολιτικός, φιλόσοφος, ποιητής, ρήτορας και ο σκληρότερος και βιαιότερος από τους Τριάκοντα Τυράννους της Αθήνας. • Νίκαια η Κορίνθια:Η Νίκαια (3ος αιώνας π.Χ.) υπήρξε μια δέσποινα που έζησε στην Αρχαία Κόρινθο, ως σύζυγος του τυράννου της πόλης, Αλεξάνδρου. • Πεισίστρατος:Ο Πεισίστρατος υπήρξε κατά διαστήματα για συνολικά περίπου 20 χρόνια τύραννος των Αθηνών. • Περίανδρος:Ο Περίανδρος ο Κορίνθιος (668 – 584 π.Χ.) ήταν τύραννος της Κορίνθου. • Πολυκράτης:Ο Πολυκράτης ήταν τύραννος της Σάμου. • Τήλος (τύραννος):Ο Τήλος ήταν τύραννος της Σύβαρης στην αρχαία Ιταλία. • Τίμαρχος της Μιλήτου:Ο Τίμαρχος ήταν ένας τύραννος της αρχαίας ελληνικής πόλης της Μιλήτου. • Φάλαρις:Ο Φάλαρις υπήρξε πρώτος κατά χρονική σειρά τύραννος του Ακράγαντα, Δωρικής αποικίας στην Κάτω Ιταλία. • Χαρικλής:Ο Χαρικλής ήταν αρχαίος Αθηναίος δημαγωγός. Το 404 π.Χ. διορίστηκε μαζί με τους άλλους Τριάκοντα Τύρανους. Η πολιτική καθώς και οι πράξεις των Τριάκοντα Τυράννων σε σύγκριση με εκείνη τυραννικών καθεστώτων από άλλες πόλεις σε άλλα σημεία συγκλίνουν και σε άλλα αποκλίνουν. Οι τριάκοντα τύραννοι τοποθετήθηκαν στην πολιτική ζωή της Αθήνας από τους σπαρτιάτες και απέβαλαν την εξουσία τους με την βοήθεια μιας φρουράς. Αντίθετα ο Πεισίστρατος ο οποίος ανέβηκε στην εξουσία 3 φορές χρησιμοποιούσε δόλιους τρόπους. Την πρώτη φορά αυτοτραυματίστηκε και μαχαίρωσε τα μουλάρια του και αφού σύρθηκε σε άσχημη κατάσταση στην πόλη ισχυρίστηκε ότι του επιτέθηκαν και πως από θαύμα ζει. Έτσι μη μπορώντας να αντιδράσουν οι πολιτικοί του αντίπαλοι διότι θα θεωρούνταν υπαίτιοι για ότι του είχε συμβεί αναγκάστηκαν να του παρέχουν προσωπική φρουρά. Αυτή σιγά-σιγά αυξήθηκε αρκετά ώστε να πάρει την εξουσία της πόλης. Την δεύτερη φορά συνεργάστηκε με τον Μεγακλή ο Πεισίστρατος για να ανέβει στην εξουσία με δυο όρους να παντρευτεί την κόρη του Μεγακλή για να αποκτήσει παιδία και να διατηρήσει το νομοσχέδιο του Σόλωνα. Το τέχνασμα αυτό που χρησιμοποίησαν ήταν να βάλουν μια ψιλή και νεαρή γυναίκα ντυμένη με πανοπλία να υποδυθεί την θεά Αθηνά λέγοντας πως ήρθε να τον στέψει άρχοντα της πόλης. Αλλά επειδή ο Πεισίστρατος δεν τήρησε την υπόσχεση του να κάνει παιδία με την κόρη του Μεγακλή το σχέδιο τους αποκαλύφθηκε πολύ γρήγορα. Την τρίτη φορά πήρε την εξουσία με τον στρατό. Ο Κύψελος πήρε την εξουσία με την βία. Τέλος,ο Αγαθοκλής στηρίχθηκε στη στρατιωτική του θέση και την περιουσία του για να ανέβει στην εξουσία. Επίσης χρησιμοποίησε δημαγωγικά το λαό προς όφελος του. Οι τριάκοντα τύραννοι όταν ανέβηκαν στην εξουσία δήμευσαν περιουσίες. Το ίδιο έκανε και ο Πεισίστρατος ο οποίος αφού προέβει σε αυτή την ενέργεια, τις μοίρασε σε ακτήμονες και μικροκτηματίες. Ο Κύψελος δήμευσε τα βασιλικά κτήματα και τα μοίρασε. Οι τριάκοντα τύραννοι κατασκεύασαν έναν κατάλογο με 3.000 άτομα τα οποία δεν έχαναν τα δικαιώματα τους. Όλοι όσοι δεν περιλαμβάνονταν σε αυτόν τον κατάλογο μπορούσαν να χάσουν τη ζωή τους χωρίς να προηγηθεί δίκη. Ακόμα όσοι περιλαμβάνονταν στον κατάλογο και δεν συμμορφώνονταν με αυτά που επέβαλαν οι τριάκοντα θεωρούνταν επικίνδυνοι και μπορεί να έχαναν την ζωή τους αναπάσα στιγμή (π.χ. Θηραμένης). Ο Αβαντίδας σκότωσε τους εχθρούς του όταν ανέβηκε στην εξουσία. Ο Κύψελος εκδίωξε τους αντιπάλους του. Ο Πεισίστρατος εξόρισε τους αντιπάλους του και από όσους απέμειναν στην Αθήνα πήρε όμηρους συγγενείς τους. Ο Περίανδρος εξόντωσε κάθε αντίπαλο ή αντιδρώντα στο έργο του. Εκτός όμως από τις προηγούμενες αρνητικές ενέργειες οι τύραννοι προκειμένου να εδραιώσουν την εξουσία τους και να αποκτήσουν υποστηρικτές από το λαό έκαναν πράξεις θετικές για την πόλη τους. Ο Κύψελος καθιέρωσε τα Ίσθμια και ενίσχυσε το εμπόριο και την βιοτεχνία στην πόλη του. Ο Πεισίστρατος πήρε μέτρα υπέρ των αγροτών, των βοσκών, των φτωχών, βοήθησε στην οικονομική κατάσταση της πόλης, κατασκεύασε έργα όπως βιβλιοθήκη, έκανε εξωραΐστηκα έργα. Ακόμα απέφυγε τους πολέμους και δεν επιβάρυνε το κρατικό προϋπολογισμό με προσωπικές δαπάνες. Ο Περίανδρος, όταν ανέβηκε στην εξουσία ανυψώθηκε η Κόρινθος σαν δύναμη, η πόλη είχε την θαλασσοκρατία, κατασκεύασε κέντρο πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας και προστάτευσε τις τέχνες και τα γράμματα. Ήταν κοινωνικός αναμορφωτής, νομοθέτης κατά της ασωτίας και πολυτελείας, έβρισκε εργασία στους φτωχούς και φορολογούσε τους πλούσιους. (http://el.wikipedia.org) 4. Προβείτε σε μια σύγκριση του καθεστώτος των τριάκοντα και της αθηναϊκής δημοκρατίας της εποχής εκείνης. Υπήρχαν περιπτώσεις άσκησης βίας επί περιόδου δημοκρατίας; (π.χ. των αθηναίων απέναντι στους συμμάχους τους); Υπαγορεύονταν από τους ίδιους λόγους με εκείνους των τριάκοντα; Σε ποια από τις δυο παραπάνω περιπτώσεις υπήρχε μεγαλύτερη ωμότητα και γιατί; Η Αθήνα ανασυγκροτήθηκε και εξελίχθηκε σε μεγάλη δύναμη. Τέθηκε επικεφαλής μεγάλου μέρους των ελληνικών πόλεων ιδρύοντας την αθηναϊκή συμμαχία (478-477π.χ.). Ως έδρα της συμμαχίας ορίστηκε η Δήλος. Εκεί βρισκότανε το ταμείο και κάθε χρόνο συγκεντρώνονταν οι αντιπρόσωποι. Οι φόροι καθορίζονταν σε πλοία ή χρήματα. Αυτή ήταν μια από τις σημαντικότερες παραβιάσεις της έννοιας της δημοκρατίας αφού οι αθηναίοι στηριζόμενοι στην συμμαχία κατάφεραν να την μετατρέψουν σε αθηναϊκή ηγεμονία. Με αυτόν τον τρόπο επικρατούσαν έναντι των Περσών και των ίδιων των συμμάχων τους οι οποίοι δεν αντιδρούσαν επειδή φοβόντουσαν τις συνέπειες. Μετέφεραν το ταμείο της Δήλου από την Δήλο στην Ακρόπολη των Αθηνών και χρησιμοποίησαν ένα μέρος των χρημάτων προκειμένου να εμποδίσουν τους συμμάχους που ήθελαν να αποχωρήσουν από τη συμμαχία με ένοπλη επέμβαση. Οι εισφορές των συμμάχων στο ταμείο που μεταφέρθηκε στην Αθήνα ήταν περίπου 8.000 τάλαντα. Επίσης τους επέβαλαν και έκτακτους φόρους με την μορφή πολεμικών αποζημιώσεων. Οι τριάκοντα τύραννοι ασκούσαν βία και παραβίαζαν τα δικαιώματα όλων των πολιτών εκτός από αυτούς που βρίσκονταν στην λίστα των 3.000. Εκείνοι μπορούσαν να διαγραφούν οποιαδήποτε στιγμή από τον κατάλογο αλλά έπρεπε να προηγηθεί δίκη. Βέβαια υπήρχαν και εξαιρέσεις όπου επειδή υποτίθεται ότι κάποια άτομα θεωρούνταν επικίνδυνα για το πολίτευμα διαγράφονταν αυθαίρετα από τον κατάλογο ενώ στην πραγματικότητα υπήρχαν πολιτικές σκοπιμότητες. Οι λόγοι για τους οποίους ασκούσαν βία οι τριάκοντα ήταν για να εδραιώσουν την κυριαρχία τους και να προστατεύσουν την τυραννία στην Αθήνα. Αντίθετα σε περιόδους όπου κυριαρχούσε το δημοκρατικό καθεστώς ασκούνταν βία προκειμένου να συνεχίσει να επωφελείται η Αθήνα εκμεταλλευόμενοι τους συμμάχους της για να είναι ισχυρή και μεγαλειώδεις πόλη. Τέλος, παρατηρούμε ότι και στις δυο περιόδους διαπιστώνεται άσκηση βίας. Στην Αθηναϊκή δημοκρατία υπήρχε κυρίως ψυχολογική αλλά και σωματική βία. Ψυχολογική διαπιστώνεται στο γενικότερο φόβο που είχαν οι σύμμαχοι των Αθηναίων και συχνά τους εμπόδιζε και στο να διατυπώσουν την άποψη τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι Σπαρτιάτες οι οποίοι αν και δεν φανέρωναν τις αντιρρήσεις τους είχαν επιφυλακτική στάση απέναντι στη συμμαχία της Δήλου. Κάτι αντίστοιχο συνέβαινε και με τις υπόλοιπες πόλεις που συμμετείχαν στη συμμαχία. Όσοι έkφραζαν την δυσαρέσκεια τους και ήθελαν να αποχωρήσουν από την συμμαχία εμποδίζονται από τους Αθηναίους χρησιμοποιώντας τα όπλα. Οι τριάκοντα χαρακτηρίζονταν περισσότερο για την ωμότητα των ενεργειών τους διότι εκτελούσαν χωρίς δισταγμό πολίτες. Η βία είναι καταδικαστέα σε όλες τις μορφές της και στην ψυχολογική και στην σωματική. Επίσης είναι καλό να θυμόμαστε πως η έξαρση βίας εξαρτάται περισσότερο από τα ιστορικά γεγονότα που διεξάγονται και λιγότερο από το πολίτευμα που έχει η κάθε πόλη. Περισσότερη ωμότητα διαπιστώνεται στις πράξεις των τριάκοντα διότι τους δινόταν η δυνατότητα να ασκήσουν βία φανερά χωρίς να υπάρχουν αντιρρήσεις από τους πολιτικούς τους αντίπαλους καθώς και από το λαό.

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΑ": ΤΟ ΤΥΡΑΝΝΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΩΝ ΤΡΙΑΚΟΝΤΑ

Ατομική εργασία της Π.Μ, τμήμα Α3. Ερώτηση 1: Σε ποιες αποτρόπαιες πράξεις προέβησαν οι Τριάκοντα για να εδραιώσουν την εξουσία τους; Κάντε αναφορά και σε συγκεκριμένα αποσπάσματα από τα Ελληνικά του Ξενοφώντα που διδαχθήκατε. Η εκλογή των Τριάκοντα, έγινε αμέσως μετά την κατεδάφιση των Μακρών Τειχών και των Τειχών του Πειραιά. Ενώ ήταν να συντάξουν ένα σύνταγμα που θα ρύθμιζε τον πολιτικό βίο, όλο ανέβαλλαν την σύνταξή τους και την δημοσίευσή του. Επίσης, συγκροτούσαν την Βουλή, όπως ήθελαν αυτοί. Άρχισαν να συλλαμβάνουν τους καταδότες που τον καιρό της δημοκρατίας είχαν κάνει την συκοφαντία επάγγελμα και τους παράπεμπαν σε θανατική ποινή. Κατάστρωναν σχέδια για να επιβάλουν την ανεξέλεγκτη κυριαρχία στην πόλη. Συλλάμβαναν όποιον δοκίμαζε να αντιδράσει. Οι αυθαιρεσίες του καθεστώτος πλήθαιναν το ίδιο και οι εκτελέσεις των πολιτών. Έτσι, κυριάρχησε η τρομοκρατία. Σκότωσαν πολλούς ή από προσωπικό μίσος ή για τα χρήματά τους. Αποφάσισαν να συλλάβει ο καθένας τους από ένα μέτοικο, να τον σκοτώσουν και να δημεύσουν την περιουσία του. Επειδή έκριναν ότι ο Θηραμένης ήταν σοβαρό εμπόδιο στις αυθαιρεσίες τους και άρχισαν να τον συκοφαντούν στους βουλευτές, στον καθένα ξεχωριστά ότι είναι επικίνδυνος για το καθεστώς. Μετά κάλεσαν σε συνεδρία την βουλή και ειδοποίησαν τους πιο αδίστακτους νεαρούς ( παρακρατικούς ) να είναι εκεί με μαχαίρια κάτω από την μασχάλη. ( Αρχαία Ελληνική Ιστορία Α΄ Λυκείου Ξενοφώντος Ελληνικά ) Ερώτηση 2: Που, κατά τη γνώμη σας, οφείλεται η σκληρότητα των πράξεών τους; Εφ ‘ όσον δεν είχαν την συναίνεση των πολιτών, έπρεπε να επιβληθούν δια της βίας. Είναι γνωστό πως στην Αθήνα επικρατούσε το δημοκρατικό πολίτευμα. Οι τριάκοντα τύραννοι, ερχόμενοι στην Αθήνα, αποτέλεσμα της ήττας της Αθήνας από τη Σπάρτη στον Πελοποννησιακό πόλεμο, επιθυμούσαν να επιβάλλουν ένα ολιγαρχικό καθεστώς, παρόμοιο με αυτό της Σπάρτης. Οι Αθηναίοι πολίτες όμως, όντας συνηθισμένοι από τα πλεονεκτήματα ενός δημοκρατικού καθεστώτος, δεν ήταν διατεθειμένοι να δεχθούν την ολιγαρχία Και αυτό όχι μόνο διότι αποτελούσε πλήγμα για το γόητρο της Αθήνας η αποδοχή ενός καθεστώτος που ελεγχόταν από τη Σπάρτη, αλλά και επειδή οι ίδιοι οι πολίτες δεν ήταν δυνατόν να χάσουν τα δικαιώματα που τους προσέφερε η δημοκρατία. Γι’ αυτό και οι τριάκοντα κατέφυγαν στη βία και την τρομοκρατία προκειμένου να επιβληθούν και να επιβάλουν την εξουσία τους. Ερώτηση 3: Αναζητήστε άλλες περιπτώσεις τυραννικών καθεστώτων στον αρχαίο ελληνικό κόσμο ( π.χ. Πεισίστρατος, Πολυκράτης κ.ά. ). Συγκρίνετε την πολιτική που άσκησαν, καθώς και τις πράξεις τους με τις αντίστοιχες των Τριάκοντα. Σε ποια συμπεράσματα καταλήγετε; Ο Τύραννος Πολυκράτης εκμεταλλεύτηκε την γιορτή της Ήρας, όταν όλοι βρίσκονταν έξω από την πόλη και ανέτρεψε το καθεστώς μαζί με τους αδελφούς του. Μοίρασαν το νησί στα τρία και διοικούσε από ‘ένα ο καθένας. Όμως ο Πολυκράτης τους σκότωσε για να έχει όλη την εξουσία. Όπως όλοι οι τύραννοι προσπάθησε να εδραιώσει την εξουσία του. Σκότωσε όσους μπορούσε περισσότερους μεγαλογαιοκτήμονες. Έφτιαξε ένα στόλο από 100 πλοία και 1000 τοξότες και λεηλατούσε τα νησιά του Αιγαίου. Συμμάχησε με τον τύραννο της Νάξου, με τον Φαραώ της Αιγύπτου. Δολοφονήθηκε το 522 π.χ. πέφτοντας στην παγίδα του σατράπη των Σάρδεων. Όπως οι Τριάκοντα τύραννοι έτσι και ο Πολυκράτης είχαν ανάγκη την εξουσία και για να την αποκτήσουν χρησιμοποίησαν αθέμιτα μέσα με απότροπαίες πράξεις. ( el.wikipedia.org/wiki/Πολυκράτης ) Ερώτηση 4: Προβείτε σε μία σύγκριση του καθεστώτος των Τριάκοντα και της Αθηναϊκής δημοκρατίας; ( π.χ. των Αθηναίων απέναντι στους συμμάχους τους ); Υπαγορεύονταν από τους ίδιους λόγους με εκείνους των Τριάκοντα; Σε ποια από τις δύο παραπάνω περιπτώσεις υπήρχε μεγαλύτερη ωμότητα και γιατί; Η Αθηναϊκή δημοκρατία αναπτύχτηκε στην αρχαία Ελληνική πόλη-κράτος. Η Αθήνα ήταν η πρώτη γνωστή δημοκρατία και ίσως η πιο σημαντική κατά την αρχαιότητα. Οι άνθρωποι δεν εξέλεγαν αντιπροσώπους για να αποφασίζουν στο όνομά τους αλλά έπαιρναν οι ίδιοι αποφάσεις νομοθετικών και εκτελεστικού περιεχομένου. Ο Σόλων, ο Κλεισθένης και ο Εφιάλτης συνέβαλαν στην ανάπτυξη του δημοκρατικού πολιτεύματος. Το τέλος της τυραννίας των Πεισαστρατιδών αποδόθηκε στην δολοφονία του Ιππάρχου. Η Αθηναϊκή δημοκρατία διακόπηκε δύο φορές από ολιγαρχικές επαναστάσεις προς το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου. Οι Αθηναϊκοί θεσμοί αναβίωσαν, αλλά είναι αμφισβητήσιμο σε πιο βαθμό ήταν πραγματική δημοκρατία. Υπήρχαν περιπτώσεις άσκησης βίας κατά την περίοδο της δημοκρατίας π.χ. ο Σωκράτης που τον υποχρέωσαν να πεθάνει και ο εξοστρακισμός. Οι λόγοι που οδήγησαν σε άσκηση βίας στη δημοκρατία ήταν η ύπαρξη των θεσμών σε αντίθεση με την τυραννία. Δεν είναι αυθαίρετη άσκηση βίας, αλλά εφαρμογή των θεσμών. ( el.wikipedia.org/wiki/Αθηναϊκή δημοκρατία) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ –ΔΙΚΤΥΟΓΡΑΦΙΑ 1. ( Αρχαία Ελληνική Ιστορία Α΄ Λυκείου Ξενοφώντος Ελληνικά ) 1. ( el.wikipedia.org/wiki/Πολυκράτης ) 2. ( el.wikipedia.org/wiki/Αθηναϊκή δημοκρατία) 3. Εικόνες:gennadeio.blogspot.com & el. wikipedia.org

ΣΤ΄ΟΜΑΔΑ- ΚΕΙΜΕΝΟ "Η ΚΥΡΙΑ ΝΤΟΡΕΜΙ"

Η ομάδα αυτή ανέλαβε να καταγράψει σε αφηγηματικό κείμενο την περιγραφή της οικογένειας της ηρωίδας και τη συμπεριφορά του πατέρα της. 6ο Φύλλο Εργασίας Εργασία 2.Κείμενο ,Η ΚΥΡΙΑ ΝΤΟΡΕΜΙ ΟΜΑΔΑ ΣΤ’ Εγώ δεν ανήκω σε πατριαρχική οικογένεια, οπότε ο πατέρας μπορεί να είναι ο επικεφαλής του σπιτιού, αλλά δεν είναι εκείνος που παίρνει τις αποφάσεις μόνος του, όχι μόνο για το τι θα κάνει οι οικογένεια, αλλά και πώς θα ανατραφούμε εμείς τα παιδιά. Συγκεκριμένα, δεν μας περιορίζει να ψυχαγωγηθούμε ή να απολαύσουμε τις χαρές της ζωής, όπως εμείς κρίνουμε. Ο πατέρας δεν έχει μεσαιωνικές αντιλήψεις για τις γυναίκες, ούτε κάνει μαρτύριο τη ζωή της μάνας μου και τη δική μου. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορώ να χαρακτηρίζω τις απόψεις του πατέρα μου ανατολίτικες, αντιθέτως μας έδειχνε την αγάπη του και νοιαζόταν για μας, ως και οικονομικά μας βοηθούσε. Δεν χρειάστηκε να κάνω το δικό μου, μόνο και μόνο ως αντίδραση. Αντιθέτως, πήγα να σπουδάσω στο Παρίσι και δεν μετάνιωσα που γύρισα στη πατρίδα μου, την Ελλάδα, κοντά στους συγγενείς και την οικογένειά μου.