ΤΟ ΕΡΩΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Ο έρωτας και ο θάνατος (που μαζί με τη γέννηση) αποτελούν τα σημαντικότερα γεγονότα στη ζωή του ανθρώπου είναι θέματα διαχρονικά που απασχόλησαν κατά καιρούς και απασχολούν ακόμη την τέχνη και εν προκειμένω τη λογοτεχνία. Άλλωστε δεν είναι τυχαίος και ο στίχος του Σολωμού " Μόλις ειν' έτσι δυνατός ο έρωτας και ο Χάρος" (Κρητικός Σολωμού απόσπασμα 5[22], στ. 50).
Αν εξετάσουμε τη λογοτεχνία, ξεκινώντας από τους αρχαίους συγγραφείς, θα δούμε πως ο έρωτας συγκεκριμένα αποτελούσε την κινητήριο δύναμη, αλλά και πηγή έμπνευσης των λογοτεχνών. Η συζυγική, αγνή αγάπη της Πηνελόπης προς τον Οδυσσέα, ο έρωτας της Διδούς προς τον Αινεία (Aeneis, liber IV), ο έρωτας του Αίμωνα προς την Αντιγόνη (Σοφοκλέους Αντιγόνη), ο έρωτας -όχι πάντα ο αγνός-, αλλά περισσότερο ο σαρκικός, έτσι όπως παρουσιάζεται μέσα από τις ελεγείες του Κατ ούλου ή και του Τίβουλου, η ars amandis και τα remendia amoris του Οβιδίου, που αποτέλεσαν και την αφορμή εξορίας του τη γη του Πόντου (terra Pontica, όπως ο ίδιος αναφέρει στις επιστολές του), καθώς προσέκρουαν στο mos maiorum και στην πολιτική του Οκταβιανού, ο αγνός και άδολος έρωτας των έργων της Κρητικής Λογοτεχνίας (Ερωτόκριτος, Ερωφίλη), ο έρωτας του ναυαγού Κρητικού προς την αρραβωνιαστικιά του (επτανησιακή σχολή, Κρητικός Σολωμού), ο έρωτας έτσι όπως φαίνεται μέσα από τα έργα του Παπαδιαμάντη, ο οποίος δικαίως έχει χαρακτηριστεί και ως "ερωτικός Παπαδιαμάντης", αλλά και ο έρωτας έτσι όπως παρουσιάζεται στα έργα της νεότερης λογοτεχνίας (Μαρία Πολυδούρη "μόνο γιατί μ'αγάπησες" κ.ά) όλα αυτά δείχνουν πως το δυνατό αυτό συναίσθημα μονοπολεί τη σκέψη των ανθρώπων, αλλά και την τέχνη.
Αν, βέβαια, σκεφθούμε πως και η ευρωπαϊκή λογοτεχνία δίνει εξέχουσα θέση στον έρωτα (Skakespeare,σονέτο 18, Schiller) θα μπορέσουμε να καταλάβουμε καλύτερα τη σημασία αυτού του συναισθήματος στη ζωή όλων.
Αν ξαναγυρίσουμε λίγο πίσω χρονολογικά και σκεφθούμε ότι οι Θεοί του Ολύμπου, έτσι όπως ήταν στη σκέψη και στη συνείδηση των ανθρώπων τότε, είχαν και ανθρώπινα πάθη, μαζί με τη θεϊκή τους υπόσταση,τότε θα καταλάβουμε πως ο έρωτας δεν κατέτρυχε μόνο τους θνητούς. Ποιος δε θυμάται από την ελληνική μυθολογία τους έρωτας του θεού Δία με θνητές ή τον έρωτα του θεού Άρη με την ιέρειά του Ilia, καρπός του οποίου υπήρξαν οι ιδρυτές της Ρώμης; Romulus και Remus..
Σε όλα τα παραπάνω έργα, εν κατακλείδι, άλλοτε ο έρωτας παρουσιάζεται ως ανάγκη (Κάτουλλος), άλλοτε ως ένα αγνό συναίσθημα (Κρητική Λογοτεχνία), άλλοτε θεοποιείται και εξιδανικεύεται (Παπαδιαμάντης "όνειρο στο κύμα") και άλλοτε ο έρωτας υμνείται, καθώς δίνει νόημα και σκοπό στην ύπαρξη και στη ζωή του ανθρώπου (Μαρία Πολυδούρη "μόνο γιατί μ'αγάπησες).
πηγή των φωτογραφιών: www.digital-camera.gr και www.helectra.wordpress.com. : σύμπλεγμα Αφροδίτης, Πάνα και Έρωτα, Δήλος 100 π.Χ., Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, Λεπτομέρεια από μαρμάρινο άγαλμα που βρίσκεται στην Αυστρία, μουσείο Βιέννης.
o Θεός Έρωτας.

NΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ: "ΠΟΙΗΣΗ 1948"

Α. ΣΥΝΤΟΜΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ:Ο Νίκος Εγγονόπουλος υπήρξε ποιητής, ζωγράφος,μεταφραστής, αγιογράφος και σκηνογράφος. Γεννήθηκε στην Αθήνα.Ως μαθητής φοίτησε οικότροφος σε σχολείο στο Παρίσι.Επέστρεψε, αργότερα, στην Αθήνα,όπου, αφού υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία, γράφτηκε στην Ανωτάτη Σχολή καλών τεχνών και στο εργαστήρι του Φώτη Κόντογλου, ενώ παράλληλα παρακολουθούσε και μαθήματα σε νυχτερινό Γυμνάσιο. Στα τέλη της δεκαετίας του '70 (1967) εκλέχτηκε καθηγητής στην έδρα Ελευθέρου Σχεδίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Πέθανε το 1985 από ανακοπή καρδιάς.
Έργα του έχουν μεταφραστεεί σε πολλές γλώσσες, αρκετά από τα οποία έχουν μελοποιηθεί από γνωστούς συνθέτες.
Β. ΠΟΙΗΣΗ 1948
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ:
1.Μας πληροφορεί για το χρόνο (εποχή εμφυλίου πολέμου)
2.Μας πληροφορεί για τη θέση της ποίησης σε περιόδους εμπόλεμων καταστάσεων (περιορισμένη ποιητική δημιουργία)
3.Οδηγεί σε γενίκευση του προβλήματος με την απουσία άρθρου.
Ο Εγγονόπουλος τονίζει πως σε περιόδους εμφυλίων σπαραγμών εκείνα που επικρατούν είναι ο θάνατος, η φρίκη, η δυστυχία.Συνεπώς, τότε η ποίηση και γενικότερα η τέχνη δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.Ακόμα, όμως, και αν υπάρξει τέχνη, αυτή θα περιγράφει τη ζοφερή κατάσταση του εμφυλίου.
Το «ΠΟΙΗΣΗ 1948» αποτελεί ποίημα για την ποίηση (αυτοαναφορικό), αφού αναφέρεται στο ρόλο που θα πρέπει να διαδραματίσει η ποίηση σε περιόδους εμφυλίων πολέμων, αλλά και γενικότερα εμπόλεμων καταστάσεων.

πηγή των φωτογραφιών: www.eggonopoulos.gr
Η 2η photo: πίνακας του Ν. Εγγονόπουλου με τίτλο "Αργώ"

Δ. ΣΟΛΩΜΟΣ , ΜΟΥΣΑΙΟΣ ΚΑΙ SCHILLER:ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑΣ

Ο Διονύσιος Σολωμός ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια στην Ιταλία έκανε την πρώτη του απόπειρα εμφάνισης στο χώρο της λογοτεχνίας, γράφοντας ποιήματα στα ιταλικά κάτω από τον τίτλο Rime improvissate. Μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του και ερχόμενος στην Ελλάδα, στην προσπάθειά του να ασκηθεί στην ελληνική γλώσσα διάβασε- μεταξύ των άλλων- τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς, τα θρησκευτικά κείμενα, την κρητική λογοτεχνία και τα δημοτικά τραγούδια. Από την άλλη, η επίδραση που άσκησε πάνω του ο πρώτος του δάσκαλος Rossi, αλλά και το κίνημα του Ρομαντισμού στιγμάτισαν το Σολωμό, κάτι που είναι εμφανές και στο έργο του.
Ο Κρητικός του Σολωμού, λοιπόν, έργο δραματικό, αφηγηματικό, λυρικό και συγκεκριμένα ο κεντρικός του ήρωας, ο ναυαγός κρητικός, το σκηνικό δηλ. η θάλασσα, οι αντιμαχόμενες δυνάμεις της φύσης και, από την άλλη, το ερωτικό στοιχείο και η σχέση του με την αρραβωνιαστικιά του, όλα αυτά θυμίζουν έντονα- όπως και πολλοί μελετητές έχουν παρατηρήσει- το γνωστό αρχαιοελληνικό μύθο με την Ηρώ και το Λέανδρο.
Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, η Ηρώ υπήρξε ιέρεια της Αφροδίτης και κατοικούσε στη Σηστό, κοντά στον Ελλήσποντο. Ο Λέανδρος κατοικούσε στην Άβυδο, μια πόλη νότια της αρχαίας πόλης Λαμψάκου (συμμάχου των Αθηνών), στα στενά του Ελλησπόντου. Οι δύο νέοι ερωτεύτηκαν ο ένας τον άλλο και κάθε βράδυ ο Λέανδρος διέσχιζε κολυμπώντας τον Ελλήσποντο για να συναντήσει την αγαπημένη του. Η Ηρώ, με τη βοήθεια της τροφού της, άναβε κάθε βράδυ έναν πυρσό, ώστε ο φως του να βοηθά το Λέανδρο προκειμένου να μην χάσει το δρόμο. Το ζευγάρι, όμως, όταν έφτασε ο χειμώνας για να μην τεθεί η ζωή του Λέανδρου σε κίνδυνο κολυμπώντας στην τρικυμισμένη θάλασσα, συμφώνησε να ξανασυναντηθεί με τον ερχομό της Άνοιξης. Η Ηρώ, όμως, το επόμενο βράδυ ξανάναψε τον πυρσό είτε από συνήθεια, είτε διότι λησμόνησε την υπόσχεση που είχαν δώσει. Ο Λέανδρος, παρασυρόμενος, πίστεψε πως το άναμμα του πυρσού μεταφράζεται σε κάλεσμα από την πλευρά της αγαπημένης του. Έτσι, πέφτει στη θάλασσα για να φτάσει κολυμπώντας στην Ηρώ. Οι αντίξοες καιρικές συνθήκες, όμως, δε στάθηκαν σύμμαχος στο Λέανδρο, ο οποίος πνίγηκε και ξεβράστηκε από το κύμα.
Το δράμα αυτό με το ερωτευμένο ζευγάρι κίνησε το ενδιαφέρον πολλών λογοτεχνών. Ήδη τον 5ο μ.Χ αι. ο Μουσαίος γράφει "τα καθ' Ηρώ και Λέανδρον". Για το ποίημα αυτό βλ και την ιστοσελίδα:http://users.uoa.gr/~nektar/history/tributes/ancient_authors/Musaeus/hrw_kai_leandros.htm
Από το ευρωπαϊκό πνευματικό στερέωμα τόσο ο λόρδος Μπάυρον, όσο και ο Friedrich Schiller έγραψαν ποιήματα, εμπνευόμενοι από το δράμα του Λέανδρου και της αγαπημένης του.

Παρατίθεται εδώ η πρώτη στροφή της μπαλάντας του Schiller:
Hero und Leander
Friedrich Schiller

Seht ihr dort die altergrauen
Schlösser sich entgegenschauen,
Leuchtend in der Sonne Gold,
Wo der Hellespont die Wellen
Brausend durch der Dardanellen
Hohe Felsenpforte rollt?
Hört ihr jene Brandung stürmen,
Die sich an den Felsen bricht?
Asien riß sie von Europen;
Doch die Liebe schreckt sie nicht.

Σε ποια συμπεράσματα θα οδηγούσε η σύγκριση του "Κρητικού" του Σολωμού και του μύθου με την Ηρώ και το Λέανδρο;

Στη φωτογραφία αριστερά: ο Λέανδρος νεκρός δίπλα στη θάλασσα, δεξιά: ο Schiller.
πηγή φωτογραφιών: wikipedia και www.hellenica.de.

Δ. Σολωμού "Κρητικός"

O Διονύσιος Σολωμός και ο Ανδρέας Κάλβος είναι οι σημαντικότεροι εκπρόσωποι της Επτανησιακής σχολής της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Όσον αφορά, μάλιστα, στο Δ. Σολωμό οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, ο ύμνος εις την ελευθερίαν, η γυναίκα της Ζάκυθος είναι έργα που τον σημάδεψαν. Σημαντική, όμως, θέση κατέχει και ο "Κρητικός", ποίημα, λυρικό, αφηγηματικό και δραματικό, με ιστορικό υπόβαθρο, αλλά και στοιχεία του λογοτεχνικού κινήματος του Ρομαντισμού και όχι μόνο.
Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά της επτανησιακής σχολής, τα οποία συναντώνται και στο ποίημα "Κρητικός" μπορούμε να διακρίνουμε α.την αγάπη για την πατρίδα, β. την αγάπη για τη γυναίκα, γ. την αγάπη για τη φύση, δ. τον έρωτα.
Στους στίχους του αποσπάσματος Ι και ΙΙ που ακολουθούν είναι διάχυτα τα παραπάνω χαρακτηριστικά;
I
Eκοίταα, κι ήτανε μακριά ακόμη τ’ ακρογιάλι·
«αστροπελέκι μου καλό, για ξαναφέξε πάλι!».
Tρία αστροπελέκια επέσανε, ένα ξοπίσω στ’ άλλο,
πολύ κοντά στην κορασιά, με βρόντημα μεγάλο·
τα πέλαγα στην αστραπή κι ο ουρανός αντήχαν,
οι ακρογιαλιές και τα βουνά μ’ όσες φωνές κι αν είχαν.

II
Πιστέψετε π’ ό,τι θα πω είν’ ακριβή αλήθεια,
μά τες πολλές λαβωματιές που μόφαγαν τα στήθια,
μά τους συντρόφους πόπεσαν στην Kρήτη πολεμώντας,
μά την ψυχή που μ’ έκαψε τον κόσμο απαρατώντας.
(Λάλησε, Σάλπιγγα, κι εγώ το σάβανο τινάζω,
και σχίζω δρόμο και τσ’ αχνούς αναστημένους κράζω:
.................................................
βλ. και http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=429&author_id=47">
πηγή της photo: wikipedia.

Η αυλαία των φετινών εισαγωγικών εξετάσεων

Με την ανακοίνωση των φετινών βάσεων (25-08-2010) έλαβε τέλος και η αγωνία των υποψηφίων φοιτητών και των γονέων τους για την εισαγωφή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι μεγάλες αποκλίσεις στη βαθμολογία μαθητών που τελικά εισήχθησαν σε σχολές, ο συνωστισμός φοιτητών στις "περιζήτητες"- όπως είθισται να ονομάζονται- σχολές και κυρίως στα κεντρικά Πανεπιστήμια και Τεχνολογικά ιδρύματα έκαναν πολλούς να μιλούν για την παθογένεια του εκπαιδευτικού συστήματος και την ανάγκη ύπαρξης αλλαγών.
Ήδη η ηγεσία του υπουργείου παιδείας διά βίου μάθησης και θρησκευμάτων προανήγγειλε αλλαγές που κυρίως θα αφορούν στους μαθητές που το 2013 θα φοιτήσουν στην Α' Λυκείου.Ελεύθερη πρόσβαση στα περιφερειακά εκπαιδευτικά ιδρύματα με το απολυτήριο λυκείου, συνολική αξιολόγηση του μαθητή, εργασίες κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς και άλλα είναι μερικές από τις καινοτομίες. Σε όλα αυτά, αν προσθέσουμε να ανάγκη να εμπλουτιστεί το μάθημα στη σχολική τάξη και με άλλα εποπτικά μέσα, αλλά και την αναγκαιότητα της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή σε όλα σχεδόν τα διδακτικά αντικείμενα και όχι μόνο στο μάθημα της πληροφορικής (όπως ήδη ξεκίνησε πέρυσι μια τέτοια προσπάθεια στην Α΄ Γυμνασίου) καταλαβαίνουμε πως ήδη-αν και αργά σε σχέση με άλλες χώρες- το παραδοσιακό σχολείο οδεύει προς το σύγχρονο σχολείο.
Υπάρχει, βέβαια, από πολλούς και μία ένσταση. Όλες αυτές οι αλλαγές πώς θα λειτουργήσουν στην πράξη; Γιατί πέρα από τις ιδέες, τις καινοτομίες, τις επιμορφώσεις του διδακτικού προσωπικού, χρειάζονται και οι σωστές και σύγχρονες κτηριακές εγκαταστάσεις, οι αίθουσες, όπου να μπορούν να εφαρμοστούν οι καινοτομίες, αλλά και η αλλαγή της νοοτροπίας πολλών, οι οποίοι ίσως και να εφησυχάζουν, προτιμώντας τις γνωστές και τετριμμένες μεθόδους διδασκαλίας, αδιαφορώντας ή και κατακρίνοντας οτιδήποτε καινούργιο που θα μπορούσε να ωφελήσει τους μαθητές της εποχής μας που, κακά τα ψέματα, είναι τα παιδιά της εικόνας και των ηλεκτρονικών μέσων.

९०.οοο χιλιάδες υποψήφιοι φοιτητές ρίχτηκαν στη φετινή μάχη των πανελληνίων εξετάσεων

Άρχισαν χθες, 14-05-2010 οι φετινές πανελλήνιες εξετάσεις με το μάθημα- που για πολλούς θεωρείται κλειδί για τις υψηλόβαθμες σχολές- τη Νεοελληνική Γλώσσα. Οι ίδιοι οι μαθητές χαρακτήρισαν το θέμα ως βατό και αναμενόμενο, άλλοι του κλάδου, σχολιαστές, αναλυτές θεώρησαν ότι εξυπηρετεί την προπαγάνδα του υπουργείου για τη διά βίου μάθηση, φράση που αποτελεί και το καινούργιο πια λογότυπο του εν λόγω υπουργείου.
Όποια κι αν είναι η άποψη ή τα σχόλια για το φετινό θέμα των εξετάσεων, πολλοί είναι εκείνοι που πιστεύουν ότι οι μαθητές ήταν δυνατό σχεδόν εύκολα να το προσεγγίσουν, αφού τα σχετικά με την παιδεία θέματα είναι περισσότερο οικεία στη νέα γενιά, έστω κι αν στο θέμα η λέξη παιδεία (διότι η παιδεία είναι μία ευρύτερη έννοια και δεν πρέπει να συγχέεται με την εκπαίδευση) αντικαταστάθηκε από τον επιστημονικό όρο "αυτομόρφωση". Το αν για άλλη μια χρονιά, όπως πολλές φορές στο παρελθόν, δεν θα είναι πολλά τα γραπτά που θα έχουν φτάσει κοντά στο άριστα θα το δείξει η φετινή διόρθωση που θα αρχίσει την Τρίτη 18 Μαϊου.

21η Μαρτίου. Παγκόσμια μέρα κατά των φυλετικών διακρίσεων

21 Μαρτίου: Η μέρα αυτή καθιερώθηκε από τον ΟΗΕ ως η Παγκόσμια ημέρα κατά των φυλετικών διακρίσεων και του ρατσισμού. Η ίδια μέρα,όμως, είναι και: α. έναρξη της εαρινής ισημερίας, β. παγkόμια ημέρα της ποίησης, όπως καθιερώθηκε από την UNESCO.

"Η Ημέρα αυτή καθιερώθηκε το 1966 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών σε ανάμνηση ενός τραγικού συμβάντος, που συγκλόνισε την παγκόσμια κοινή γνώμη", όπως αναφέρει και η ΟΛΜΕ..
Στις 21 Μαρτίου του 1960 η αστυνομία της τότε ρατσιστικής Νότιας Αφρικής πυροβόλησε εν ψυχρώ εναντίον μιας διαδήλωσης φοιτητών στην πόλη Σάρπβιλ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 70 άνθρωποι. Οι νεαροί διαδηλωτές διαμαρτύρονταν ειρηνικά κατά των νόμων του απαρτχάιντ. Το απαρτχάιντ υπήρξε ένα στυγνό και απαράδεκτο ρατσιστικό καθεστώς θεσμοθετημένων διακρίσεων που είχε επιβάλει η μειοψηφία των λευκών κατοίκων της χώρας σε βάρος των γηγενών κατοίκων, εφαρμόζοντας τη θεωρία της ανισότητας ανάμεσα στις φυλές. Σήμερα το καθεστώς του απαρτχάιντ έχει καταργηθεί, αλλά η ανθρωπότητα δεν κατόρθωσε να εξαλείψει τα προβλήματα ρατσισμού, ξενοφοβίας και διακρίσεων.
Ειδικά στην εποχή μας που χαρακτηριστικό της αποτελεί η πολυπολιτισμικότητα και η παγκοσμιοποίηση πρέπει όλοι να ευαισθητοποιηθούμε και να συνειδητοποιήσουμε πως όλοι ρατσισμός σημαίνει οπισθοδρόμηση.
Χαρακτηριστικό είναι πως ο ρατσισμός δεν είναι σύγχρονο φαινόμενο και πως ήδη πολύ πριν την έναρξη του Β' Παγκοσμίου πολέμου η ίδια η Ψυχιατρική και η επιστήμη γενικότερα στήριξε τη ρατσιστική θεωρία. Το παρακάτω βίντεο είναι ανατριχιαστικό:">www.youtube.com/watch?v=AuHOWuHygRY">
πηγή της photo:www.ecology.salonica.org